Na de diagnose van borstkanker volgt meestal een aantal onderzoeken om het stadium van de ziekte te bepalen. Daarmee gaan we na of de borstkanker zich verspreid heeft in andere organen zoals de botten, longen of lever. Je arts bepaalt welke onderzoeken nodig zijn. Het kan even duren voor je ze allemaal achter de rug hebt.
Na afloop van de nodige onderzoeken zal je behandelend arts de resultaten met jou bespreken. Het stadium van de borstkanker bepaalt mee welke behandeling nodig is en wat het doel van de behandeling is.
De mogelijke onderzoeken zijn:
- RX-thorax (longfoto)
- Echografie van het abdomen (buikorganen)
- Botscan
- CT-scan
- PET-CT-scan
RX-thorax
Met een röntgenfoto van de borstkas worden het hart en de longen in beeld gebracht. Ook de anesthesist kan zo’n longfoto vragen voor de verdoving bij een operatie.
Voor dit onderzoek moet je het bovenlichaam vrijmaken. Het is pijnloos en duurt maar een vijftal minuten.
Echografie van het abdomen
Bij een echografie – vooral bekend voor opvolging van de zwangerschap – wordt met ultrasone geluidsgolven een dynamisch beeld van het abdomen (de buikorganen) gemaakt. De arts brengt gel aan op je huid en gaat met een sonde over de buik. Zo worden de lever, galblaas, pancreas, nieren en milt goed in beeld gebracht.
Voor dit onderzoek moet je vier uur nuchter zijn. Het is een snel, onschadelijk en pijnloos onderzoek.
Botscan
Een botscan, ook botscintigrafie of skeletscintigrafie genoemd, scant alle botten in het lichaam op verhoogde botactiviteit.
Op plaatsen waar het bot beschadigd is – bijvoorbeeld door uitzaaiingen, ontstekingen of breuken – probeert het skelet zich te herstellen door versneld nieuw bot aan te maken. Plaatsen met een versnelde botaanmaak nemen een grotere hoeveelheid zwak radioactieve stof (tracer) op. Zo worden aandoeningen van het skelet en uitzaaiingen in beeld gebracht.
Vooraf
- Dit onderzoek vraagt geen voorbereiding. Je hoeft niet nuchter te zijn en je mag je dagelijkse medicatie nemen. Je kledij mag je de hele tijd aanhouden.
- De botscan wordt niet uitgevoerd als je (vermoedelijk) zwanger bent.
- Geef je borstvoeding, laat dat dan op voorhand weten weten. We bespreken dan of er maatregelen nodig zijn, zoals de borstvoeding enkele uren onderbreken.
Vóór de scan
- ’s Morgens wordt een kleine hoeveelheid zwak radioactieve stof (tracer) via een ader in de arm ingespoten. Dat duurt hooguit tien minuten.
- De tracer lokt geen reacties uit en is niet belastend voor de nieren.
- Na de inspuiting moet je minimaal drie uur wachten tot de stof in de botten is opgenomen.
- Het skelet neemt de tracer niet volledig op, de resterende hoeveelheid moet mee met de urine worden uitgescheiden. Daarom drink je in afwachting van de botscan een tot anderhalve liter water of andere vloeistof en probeer je regelmatig te plassen (zittend, ook voor mannen).
- Vlak voor het onderzoek ga je het best nogmaals plassen, want een volle blaas maakt het moeilijk om correcte foto’s te nemen van het bekken.
- Heb je claustrofobie, laat het weten aan de verpleegkundige die de tracer inspuit. De scan wordt genomen in een toestel dat grotendeels open is aan de zijkant, wat het minder beangstigend maakt. Eventueel passen we het onderzoek aan of tonen we jou het toestel op voorhand.
Tijdens de scan
De eigenlijke botscan vindt in de namiddag plaats.
- Je neemt plaats op het onderzoeksbed.
- De opnames worden met een gammacamera gemaakt.
- Tijdens de hele procedure moet je stil blijven liggen.
- Het onderzoek duurt 20 tot 45 minuten.
CT-scan
Bij een CT-scan worden met röntgenstralen dwarsdoorsneden van het lichaam gemaakt.
Vooraf
Een CT-onderzoek vraagt soms voorbereiding, je krijgt vooraf alle nodig info.
Normaal gezien wordt een contrastvloeistof gebruikt. Dan moet je vier uur nuchter zijn. De vloeistof wordt in de bloedbaan toegediend of via een drankje ingenomen. De contrastvloeistof bevat jodium, wat een onaangename smaak in de mond geeft en een warm gevoel in het lichaam. Dat is normaal en verdwijnt vanzelf na het onderzoek.
Het contrastmiddel veroorzaakt soms een allergische reactie. Meld altijd allergieën, hart- en nierproblemen en een (vermoedelijke) zwangerschap.
Tijdens de scan
- Je neemt plaats op een verplaatsbare tafel die langzaam door de open ring van het CT-toestel schuift. De röntgenbuis draait om je heen en maakt de opnames.
- Je moet de hele tijd stil blijven liggen.
- De verpleegkundige en radioloog volgen alles achter een raam op. Ze begeleiden je via de intercom. Af en toe zullen ze je vragen om kortstondig de adem in te houden.
- Een CT-onderzoek duurt 5 tot 10 minuten en is pijnloos.
PET-CT-scan
Voor deze scan gebruiken we een licht radioactieve suiker (FDG). Tumoren verbruiken meestal veel suiker om te groeien. Ze nemen dan ook de FDG op. Het suikerverbruik in het lichaam brengen we vervolgens in beeld met de PET-scanner. Zo sporen we uitzaaiingen op, maar ook infecties kunnen een verhoogd suikerverbruik veroorzaken.
De nieuwste generatie PET-scanners hebben ook een ingebouwde CT-scanner. Zo kunnen het PET- en CT-onderzoek tegelijk gebeuren. Door de beelden op elkaar te leggen (beeldfusie), kunnen we de PET-scan makkelijker interpreteren.
Vooraf
- Je moet zes uur nuchter zijn, maar je moet wel veel water drinken (geen andere dranken!).
- Je dagelijkse medicatie mag je nemen, behalve medicatie voor diabetes.
Vóór de scan
- Je krijgt een kleine hoeveelheid licht radioactieve suiker (tracer) ingespoten.
- Daarna blijf je minstens een uur rustig liggen. Je praat en beweegt zo weinig mogelijk, want spieren die bewegen verbruiken suiker. Als je te veel beweegt, kruipt de tracer vooral in de spieren, bv. in de mondspieren.
- Voor en na het onderzoek drink je het best veel water, zodat de tracer je lichaam snel verlaat via urine en niet blijft hangen in de nieren of de blaas. Dat verbetert ook de beeldkwaliteit.
Tijdens de scan
- Na een uur wordt je lichaam gescand, meestal van de liezen tot het hoofd.
- De scanner is een cirkel waar je doorgaat. Die is niet lang, je hoofd en benen blijven meestal buiten de cirkel. Er zijn geen klopgeluiden.
- Als op de PET-scan een verhoogde suikeropname zichtbaar is, kan dat duiden op een tumor of uitzaaiingen, maar ook onder meer infecties worden soms zichtbaar.
- Tijdens de hele procedure moet je stil blijven liggen en rustig ademhalen.
- De scan duurt ongeveer 20 minuten.
Na het onderzoek mag je meteen je dagelijkse bezigheden hervatten. De gebruikte hoeveelheid radioactiviteit is zo laag dat de Belgische wetgeving geen voorzorgsmaatregelen voorschrijft.
