De Apotheek van het UZ Gent nam een nieuwe cleanroom in gebruik, waar geneesmiddelen volgens de strengste kwaliteitsnormen worden bereid. Daarmee voldoet het UZ Gent nu al aan de strenge PIC/S-normering voor farmaceutische bereidingen die vanaf 2026 verplicht wordt.
‘De uniforme kwaliteitsnormering draagt bij aan de patiëntveiligheid,’ zegt Pieter Ramaut, adjunct-hoofdapotheker van de afdeling Productie. De nieuwe cleanroom is geschikt voor steriele en niet-steriele bereidingen, voor gebruik in de zorg en in klinische studies.
Geprefereerde partner
'Met de innovatieve infrastructuur kunnen we tegelijk ook onze activiteiten voor geneesmiddelenstudies verder optimaliseren en uitbreiden’, zegt Els Kestens, adjunct-hoofdapotheker van de afdeling Klinische studies. Er is een extra cleanroom voor de productie van niet-steriele geneesmiddelen voor klinische studies waarvoor een GMP-vergunning (Good Manufacturing Practices) vereist is. ‘Er is ook ruimte voor opslag en labeling van studiemedicatie, zodat we een GDP-vergunning (Good Distribution Practices) voor klinische studies kunnen behalen. Zo blijven we meer dan ooit een geprefereerde partner voor onderzoekers en farmaceutische bedrijven.’
Het Revalidatiecentrum van het UZ Gent nam een innovatief toestel in gebruik dat patiënten helpt om vrij in de ruimte te stappen, terwijl ze tegelijk worden ondersteund – verticaal, horizontaal of zijwaarts. Het systeem – RYSEN genoemd – bestaat uit een harnas dat met vier kabels vasthangt aan twee lange rails hoog boven de grond. Naargelang de revalidatiefase en de specifieke trainingsdoelen, krijgt elke revalidant gepersonaliseerde instellingen om het lichaam aangepast te ondersteunen.
Geen angst om te vallen
Revalidatiearts prof. dr. Catharine Vander Linden: ‘Het harnas helpt zowel kinderen als volwassenen om weer op een natuurlijke manier te bewegen, zonder dat ze bang moeten zijn om te vallen. Ze ervaren weer hoe het voelt om hun evenwicht te bewaren, obstakels te vermijden en zelfs trappen te lopen. Zo kunnen ze veilig experimenteren en revalideren.’ De RYSEN werd gefinancierd door het investeringsfonds van de Medische raad van het UZ Gent.
Kunst vermindert stress en bevordert het welzijn, ook bij mensen die bedlegerig zijn. Kunst kan een gevoel van schoonheid en hoop oproepen, waardoor een positieve emotionele toestand ontstaat die helpt bij het genezingsproces. Via verschillende initiatieven brachten we kunst ook dit jaar dichter bij onze patiënten.
- Het Centrum voor seksuologie en gender bracht in de tentoonstelling ‘Creating safe spaces through trans art’ 38 kunstwerken over genderdiversiteit en inclusie samen, gemaakt door 18 trans, non-binaire en cisgender kunstenaars.
- Patiënten die langdurig op de dienst Hematologie verblijven kunst op maat laten aanvragen: dat idee van prof. dr. Tessa Kerre maakte het VRT 1-programma De Droomfabriek waar. Zo werd een patiëntenkamer omgetoverd in de wondere wereld van James Ensor.
- Tijdens de Voorleesweek in november kwam Bart Moeyaert voorlezen aan medewerkers van het UZ Gent. Het voorleesmoment paste in het project ‘Samen Lezen’ van hematoloog prof. Tessa Kerre.
- Maggy en Tore kregen tijdens hun kankerbehandeling een bestralingsmasker. Met textielkunstenares Sara Plantefève-Castryck maakten ze er kunstwerken van, geïnspireerd door Ensor, die werden tentoongesteld in het Paleis voor Schone Kunsten/Bozar.
- Op de Dag tegen Kanker in oktober zagen 90 patiënten hun klassieke maaltijd vervangen door een heus sterrenmenu. Daarvoor sloegen het Kankercentrum en de patiëntenkeuken de handen in elkaar met de Gentse sterrenchef Michaël Vrijmoed en met chocolatier-patissiers Joost Arijs en Marijn Coertjens.
- Het Revalidatiecentrum kreeg in juli kunstenares An Verstraete over de vloer. Ze ging de dialoog aan met revalidanten, bezoekers en UZ-medewerkers en bouwde twee weken lang aan een beeldend verhaal.
De Gezondheidsmonitor volgt 20.000 Gentenaars van 45 jaar en ouder om hun gezondheidstoestand in kaart te brengen, 20 jaar lang. Het doel: de impact van genetische en gezondheidsfactoren ontrafelen om risicofactoren op te sporen en preventie en zorg te verbeteren. Voor dat unieke en ambitieuze gezondheidsonderzoek slaan experts van het UZ Gent, de UGent, de Stad Gent en imec de handen in elkaar.
Preventieve gezondheidszorg
‘Tegen 2050 zal 1 op de 3 Belgen ouder zijn dan 65 jaar’, zegt hoofdonderzoeker prof. dr. Marthe De Boevre. ‘Om die vergrijzing aan te kunnen, moeten we inzetten op preventieve gezondheidszorg én op gezond ouder worden. We hopen dat de Gezondheidsmonitor ons daar waardevolle gegevens voor aanreikt, die nieuwe inzichten en behandelingen kunnen opleveren.’
Alles samen zal het onderzoek resulteren in 400.000 vragenlijsten en 180.000 stalen bloed, urine, haar, huid, stoelgang en speeksel. Die gegevens en stalen worden versleuteld opgeslagen in de biobank van het UZ Gent en op de server van de UGent. Prof. dr. De Boevre: ‘Het onderzoek duurt 20 jaar, maar om sneller wetenschappelijke vooruitgang te boeken, zullen we tussentijds al resultaten delen.’
Neurochirurgen van het UZ Gent en de Cliniques universitaires Saint-Luc hebben voor het eerst een nieuwe technologie voor neurostimulatie – het NAO.VNS-systeem van Synergia Medical – geïmplanteerd bij een patiënt met epilepsie.
Een neurostimulator bestaat uit een pulsgenerator – een soort pacemaker - onder het sleutelbeen en elektroden rond de nervus vagus, een belangrijke zenuw in de hals. Stroompulsen gaan via de nervus vagus naar hersenstructuren die betrokken zijn bij epilepsieaanvallen. Na enkele maanden slagen de neurologen erin om bij patiënten de aanvallen te verminderen of zelfs te stoppen.
Het nieuwe NAO.VNS-systeem is gebaseerd op opto-elektronische technologie. Die zet elektriciteit om in licht en gebruikt lichtgeleiding om vanuit de onderhuidse pacemaker de elektroden rond de nervus vagus aan te sturen. De batterij gaat langer mee en heeft een ultrasnel oplaadsysteem, de cyberveiligheid is verbeterd dankzij de optische communicatie en patiënten kunnen met dit implantaat probleemloos MRI-onderzoeken van alle lichaamsdelen ondergaan.
Foto © S. Wittebolle, UCLouvain
Sporten en bewegen is goed voor de gezondheid. En ook al ben je fysiek beperkt in je mogelijkheden, je kan vaak nog meer dan je denkt. Tegelijk brengt sporten mensen bij elkaar, bijvoorbeeld om zich samen in te zetten voor het goede doel.
- In het Revalidatiecentrum organiseert een coach sportsessies op maat, met succes: na hun herstel blijft een op de twee revalidanten bewegen. In november kwamen wielrenners Ewoud Vromant en Louis Clincke, twee paralympiërs en ex-revalidanten, het project in de kijker zetten.
- In 2024 liep Hilde Dosogne elke dag een marathon, 366 in totaal. Daarmee brak ze het wereldrecord en haalde ze geld op voor borstkankeronderzoek.
- Een 40-tal medewerkers van Urologie namen in april deel aan de Antwerp 10 Miles en zamelden zo geld in voor het Fonds Gianni Eggermont, dat zich inzet voor wetenschappelijk onderzoek in de kinderurologie.
- In mei organiseerde de Sportdienst van het UZ Gent de Grinta! Fundraising Ride, ten voordele van het Kankerfonds. Aan het eind van de groepsrit van 100 km kwam wielerlegende Tom Boonen de 110 fietsers feliciteren.
- Tijdens de Olympische Spelen in Parijs schreeuwde een delegatie van het UZ Gent Bashir Abdi naar een zilveren medaille op de marathon. De Gentse atleet schonk zijn naam aan een fonds dat zorgverleners fysiek en mentaal wil ondersteunen.
Met een geavanceerde digitale PET-CT-scanner en drie nieuwe MRI-toestellen kreeg de medische beeldvorming in het UZ Gent een flinke boost. De winst: uitzonderlijke beeldkwaliteit, kortere scantijden, scherpere diagnostiek en meer patiëntencomfort.
‘Voor de zowat 22.000 MRI-onderzoeken per jaar hadden we twee toestellen met 1,5 Tesla magneetsterkte en één systeem van 3 Tesla’, zegt prof. dr. Villeirs (Medische beeldvorming). ‘Met 3T-scanners kan je gedetailleerdere beelden maken of sneller scannen, of beide voordelen combineren.’
AI-gestuurde ruisonderdrukking en 4D-flow
Daarom werden twee oudere toestellen (een 1,5T- en 3T-toestel) vervangen door twee nagelnieuwe 3T-scanners (Siemens Vida). De andere 1,5T-scanner kreeg een upgrade naar een 1,5T Siemens SolaFit. ‘De nieuwe 3T-toestellen zijn uitgerust met innovaties zoals AI-gestuurde ruisonderdrukking en geavanceerde technieken zoals 4D-flow – om de dynamiek in bloedvaten te onderzoeken – en elastografie – om de elasticiteit van weefsels in te schatten.
Het UZ Gent nam ook een digitale PET-CT-scanner (GE Omni Legend) in gebruik. ‘Die is gevoeliger en er is minder radioactieve tracer voor nodig’, zegt dr. Robbe Waterschoot (Nucleaire geneeskunde). ‘Ook de beeldkwaliteit is beter, onder meer doordat AI de beelden corrigeert voor ademhaling of hartslag.’
Het team Infectiepreventie nam een robot in gebruik om kamers en operatiezalen grondig te ontsmetten, met behulp van uv-C-licht.
In het ziekenhuis verblijven geregeld patiënten die een besmettelijk virus, een bacterie of andere ziekteverwekker hebben opgelopen. Pascal De Waegemaeker (Infectiepreventie): ‘Na hun ontslag wordt de kamer grondig ontsmet. Dat gebeurde soms met chemische verneveling. Nadien moest de kamer 24 uur afgesloten blijven. De nieuwe robot klaart de volledige klus zonder chemicaliën in 20 minuten – en de kamer is meteen weer beschikbaar.’
De robot maakt gebruik van uv-C-licht dat het DNA en RNA van biologische ziekteverwekkers zoals virussen beschadigt, zodat ze zich niet meer kunnen vermenigvuldigen. De schoonmaakmedewerker bestuurt en volgt de robot met een tablet van buitenaf, omdat de straling schadelijk is voor de mens. ‘Het uv-C-licht is enkel schadelijk op het moment van de straling. Zodra de robot klaar is, kan de ruimte weer in gebruik worden genomen.’
Het Kinderziekenhuis Prinses Elisabeth van het UZ Gent biedt een breed scala aan diensten en behandelingen aan voor kinderen en adolescenten, ondersteund door innovatieve technologieën en een multidisciplinair team. Maar we zetten ook heel sterk in op het welbevinden van onze jonge patiëntjes.
- Het Pen-Pootproject van het UZ Gent en de UGent laat kankerpatiëntjes brieven schrijven naar huisdieren met dezelfde diagnose. Het project helpt patiëntjes die nood hebben aan interactie, maar geen fysiek contact mogen hebben met dieren.
- Op 15 maart was het ook in het Kinderziekenhuis weer Pyjamadag. Bednet, de organisatie die afstandsonderwijs organiseert voor zieke kinderen, riep iedereen op om in pyjama naar school of het werk te gaan, uit solidariteit met zieke kinderen en jongeren.
- Dankzij het Kinderkankerfonds vzw en Fonds Kadee konden de kinderen in het Kinderziekenhuis mee genieten van de Gentse Feesten, met een poppentheater, een circusact, ijsjes, glittertattoos en ballonfiguren.
- Lekker griezelen was het op Halloween, dankzij het Kinderkankerfonds vzw. Het natuurmuseum Kina kwam langs met vogelspin Elisabeth, wandelende takken en kakkerlakken.
Voortaan kunnen patiënten hun implantaatgedragen neus- of oorprothese al na drie weken gebruiken – standaard was dat drie tot vijf maanden. In het vernieuwende behandelprotocol worden de implantaten sneller belast en worden de protheses vanop afstand gemaakt, dankzij digitale 3D-beeldvorming.
Sneller herstel, betere levenskwaliteit
Sinds de jaren 1980 worden aangezichtsprothesen gefixeerd op een stabiele ‘fundering’ van titanium schroefjes die chirurgisch in het bot worden verankerd. Ze moeten dan minstens drie maanden lang vastgroeien voordat ze belast mogen worden. Omdat neus- en oorprotheses niet echt een zware belasting vormen, wordt die wachttijd in het nieuwe protocol gereduceerd tot drie weken. Voor de protheses zelf werkt het UZ Gent samen met een anaplastoloog in Maastricht. Dankzij digitale 3D-beeldvorming kan hij de prothese vanop afstand maken. Om de prothese de juiste huidskleur te geven, worden foto’s van de patiënt met kleurschalen doorgestuurd.
Het nieuwe behandelprotocol werd intussen bij 12 patiënten toegepast, met uitstekende resultaten: het zorgt voor een betere levenskwaliteit voor de patiënt, doordat het aangezichtsdefect sneller kan worden hersteld, zonder in te boeten op de kwaliteit.
Over spiking – het stiekem toedienen van drugs, medicatie of alcohol – bestaan nauwelijks objectieve gegevens. Om de incidentie en de kenmerken van spiking in de Gentse regio te objectiveren, heeft het UZ Gent twee studies opgezet.
Voor de eerste studie sloegen de spoedgevallendiensten van de vier Gentse ziekenhuizen de handen in elkaar. Wie zich met een vermoeden van spiking aanmeldde – of door politie of zorgverleners werd doorverwezen – kreeg het aanbod om stalen af te staan voor toxicologisch onderzoek. Daarnaast werden de patiënten grondig bevraagd. De stalen werden geanalyseerd in het Laboratorium voor klinische biologie van het UZ Gent. Relevante resultaten werden uitvoerig met de patiënten besproken. Zo werd patiënten bijvoorbeeld gevraagd of ze opgespoorde stoffen toch niet kunnen koppelen aan eigen drug- en medicatiegebruik.
Een parallelle studie werd opgezet in samenwerking met het Zorgcentrum na Seksueel Geweld (ZGS) van het UZ Gent. Slachtoffers die zich bij het ZSG aanmeldden, konden er vrijwillig aan deelnemen. Omdat spiking bij hen potentieel een rol heeft gespeeld bij seksueel geweld, werden ze apart onderzocht. De studie moet helpen om specifieke protocollen voor spiking uit te werken.
Op de foto: dr. Cathelijne Lyphout (links) en prof. dr. Kristien Roelens
© Jens Mollenvanger 2024
Ook kennis en expertise delen vinden we belangrijk in het UZ Gent, net als voeling houden met wat leeft in de samenleving. Daarom organiseren we jaarlijks verschillende events die actuele medische en maatschappelijke thema’s aansnijden. Enkele highlights.
- Begin juli vierden ZorgSaam Zorggroep Zeeuws-Vlaanderen en het UZ Gent hun 20-jarige partnerschap met een symposium ‘Over muren en grenzen heen, juist voor behoud van zorg dichtbij’.
- In april brachten de UGent en het UZ Gent vertegenwoordigers van alle grote politieke partijen samen voor een debat over gezondheidszorg, onder leiding van politiek journalist Rik Van Cauwelaert.
- Twee keer per jaar brengt ‘Denk Zorg’ scherpe denkers op het podium van de Gentse Handelsbeurs rond medisch-ethische dilemma’s. In april bogen ze zich over de rol van hormonen en in december verkenden ze de parallelle wereld van het ziek zijn. De gesprekken zijn ook als podcast te beluisteren: https://uzgent.be/podcasts.
- In september maakten ruim 100 vertegenwoordigers van ziekenhuizen en de overheid tijdens het seminar ‘Ziekenhuizen in samenwerking’ een eerste grondige evaluatie van de ziekenhuisnetwerken.
- Genetica kan de zorg voor patiënten met zeldzame nierziekten optimaliseren, zo bleek uit een symposium dat het UZ Gent in oktober organiseerde. Nefrogenetica – samenwerking tussen genetica en nefrologie – helpt het onderzoek innoveren en de zorg patiëntgerichter maken.
- Op het symposium ‘(Kleine) kinderen, grote zorg’ in Oostende zochten zorgverleners, ouders en patiënten in december samen naar wat (zieke) kinderen en jongeren echt nodig hebben om hun potentieel volledig te ontwikkelen.
Het Referentiecentrum autisme (Kinder- en jeugdpsychiatrie UZ Gent) kampte met plaatsgebrek en verouderde infrastructuur en is daarom verhuisd naar een vernieuwde unit op de site van het AZ Jan Palfijn. De naam van de unit - Universitaire dienst Kinder- en jeugdpsychiatrie – benadrukt de continuïteit en het universitaire karakter. De zorg wordt nog altijd verstrekt door de vertrouwde artsen, psychologen en logopedisten van het UZ Gent.
Nog in 2024 werd het eerste dagcentrum in Oost- en West-Vlaanderen voor jongeren tussen 12 en 15 jaar met een eetstoornis geopend, op de campus van het AZ. De psychiater, psychologen, verpleegkundigen en sociaal werker komen over uit het UZ Gent. De jongeren worden medisch opgevolgd door de pediaters en diëtisten van het AZ Jan Palfijn. Coördinator Kim De Corte (UZ Gent): ‘Jongeren volgen bij ons een dagprogramma van 10 weken in groep, met verschillende soorten therapie. Zo werken we intensief samen aan hun herstel en vermijden we een langdurige opname in het ziekenhuis. Via intensieve familietherapie betrekken we ook het gezin van de jongeren.’
Twaalf revaliderende kinderen en jongeren zetten hun (nieuwe) talenten in de kijker tijdens talentvoorstellingen in en rond het Revalidatiecentrum. Prof. dr. Ruth Van der Looven: ‘Tijdens de revalidatie ondersteunen we hen natuurlijk om opnieuw te leren wat ze door een ziekte of een ongeval zijn kwijtgeraakt. Maar we kijken ook vooruit en helpen hen om in hun veranderd lichaam ook nieuwe talenten te ontdekken.’
Integratie in de samenleving
Daarom zette het Kinderrevalidatiecentrum – samen met zijn twee peters Koen en Nono Wauters – het project ‘Experiment je talent!’ op, met de steun van JEZ! 2024 en de Nationale Loterij. In zes workshops – tekenen, basket, zang, sociale media, comedy en dans – konden de kinderen en jongeren hun talenten verkennen, begeleid door een door hen gekozen, inspirerende en bekende coach. Hun nieuw ontgonnen talenten deelden ze dan tijdens een avondwandeling langs zes talentvoorstellingen in en rond het Revalidatiecentrum. Prof. dr. Van der Looven: ‘We zoeken na dit project een plek in hun buurt waar ze hun talent kunnen vertalen in een hobby. Zo zetten we meteen ook in op hun integratie in de samenleving.’
In 2024 kwamen weer verschillende UZ Gent-medewerkers aan het woord in reportages en andere televisieprogramma’s. Ook enkele van onze patiënten deden hun verhaal voor de camera.
- Bekend is Sara van Kamp Waes, dat deelnemers test op hun stressbestendigheid, intelligentie, doorzettingsvermogen en fysieke capaciteiten. Die kwaliteiten toont ze elke dag in het UZ Gent, waar ze als orthopedisch chirurg in opleiding werkt.
- Net toen alles voor Eveline op rolletjes leek te lopen, werd haar geluk onverwacht verstoord door de diagnose borstkanker. Ze besloot de impact op haar leven als jongvolwassene (AYA) vast te leggen in een documentaire, geproduceerd door Startmotion en Spindokter, met de steun van Stichting tegen Kanker.
- Hoe ga je als tiener om met chronische pijn? Josse, die in de Pijnkliniek wordt behandeld voor het regionaal pijnsyndroom (CRPS), praatte er op Samana TV over met muzikant Axl Peleman.
- De documentairereeks '112 Hulp is onderweg' (VRT 1) volgde ook ons ambulanciersduo Laure en Thomas, voor een unieke kijk voor en achter de schermen.
- Sinds bij Tore in 2021 een ongeneeslijke kanker werd vastgesteld, balanceren hij en zijn gezin tussen bewust afscheid nemen en bewust leven. In ‘Leven in verlengingen’ (VRT 1) volgen we zijn medische traject in ons ziekenhuis, maar ook de worstelingen en momenten van hoop en liefde.
- In de driedelige reeks ‘Menopauzia’ (VRT 1) bereidt Tine Embrechts zich voor op de menopauze, onder meer door te praten met experts zoals gynaecoloog prof. dr. Herman Depypere en menopauzeconsulent Ruth Delbeke.
- Elk jaar worden in België meer dan 150.000 patiënten besmet met een ziekenhuisinfectie. In oktober deelde prof. dr. Isabel Leroux-Roels in Pano (VRT 1) de expertise van het team Infectiepreventie om zulke zorginfecties te voorkomen.