Het schoudergewricht is een bolgewricht tussen de bovenarm en het schouderblad. De kop van de bovenarm (humeruskop) beweegt in de kom van het schouderblad (glenoïd). De humeruskop is groot vergeleken met de oppervlakte van het glenoïd. Verschillende structuren zorgen ervoor dat de schouderkop stabiel in de kom blijft:
- Labrum: een bandvormige kraakbeenring rond de kom
- Gewrichtskapsel
- Gewrichtsbanden (ligamenten)
- Rotatorcuffspieren
Bij een ontwrichting (luxatie) van de schouder schuift de kop uit de kom, meestal naar voren.
Mogelijke gevolgen daarbij:
- Het labrum en ligamenten worden uitgerekt
- Het labrum scheurt los van de kom (Bankartletsel)
- De schouderkop deukt achteraan in (Hills-Sachsletsel)
- Minder vaak, vooral bij oudere patiënten: de rotatorcuffspieren scheuren af
Oorzaken
De oorzaak van een schouderontwrichting is vaak een val op een uitgestrekte arm of een direct trauma.
Symptomen
- Uitgesproken pijn in de schouder en de arm
- De arm bewegen is onmogelijk
- De schouder ziet er abnormaal recht en hoekig uit doordat de schouderkop tegen de huid duwt
Onderzoek en diagnose
De arts voert een lichamelijk onderzoek uit en laat een röntgenfoto nemen om de ontwrichting te bevestigen en eventuele botbreuken uit te sluiten.
Behandeling
Het risico op een nieuwe ontwrichting bepaalt of de behandeling conservatief is (zonder operatie) of operatief. Dat risico hangt af van verschillende factoren:
- Leeftijd: hoe jonger de patiënt, hoe groter het risico
- Of er al herhaalde ontwrichtingen waren
- Bepaalde sportactiviteiten
Conservatieve behandeling
Een volledige ontwrichting moet zo snel mogelijk worden behandeld. De arts zet de schouder opnieuw op zijn plaats (reductie) met of zonder verdoving. Daarvoor bestaan verschillende manipulatietechnieken. Daarna wordt een controleröntgenfoto gemaakt.
Na de reductie:
- Je neemt pijnmedicatie
- Je ondersteunt en immobiliseert de schouder met een draagdoek. Bij jonge patiënten wordt soms voor een zogeheten externerotatiebrace (ER-brace) gekozen. Die moeten ze zes weken lang dragen om een nieuwe ontwrichting te voorkomen
- Je volgt kinesitherapie om de schouderspieren te verstevigen en de schouder opnieuw beweeglijker te maken
- Contactsporten mag je ten vroegste na drie maanden opnieuw beoefenen
Operatie
Er bestaan twee soorten ingrepen:
- Met de Bankart-procedure wordt het losgescheurde stuk labrum weer aan het bot vastgemaakt. Deze procedure wordt uitgevoerd als er weinig schade is aan het bot.
- De Latarjet-procedure of botblokoperatie wordt uitgevoerd als een stukje bot van de kom afgebroken is. Deze procedure wordt vooral gebruikt als je een contactsport beoefent of als de ontwrichting teruggekomen is na een eerdere operatie.
Verloop Bankart-procedure
Het gescheurde labrum wordt weer vastgehecht aan de schouderkom. De chirurg gebruikt daarvoor kleine ankers en hechtdraad.
Het gaat om een kijkoperatie. Je verblijft één nacht in het ziekenhuis.
Verloop Latarjet-procedure
Een stukje bot waaraan een pees vastzit wordt van het schouderblad losgemaakt en met één of meerdere schroeven vastgehecht aan de schouderkom.
Het gaat om een kijkoperatie of een open operatie. Je verblijft één of twee nachten in het ziekenhuis.
Complicaties
Na elke operatie zijn complicaties mogelijk. Gelukkig zijn ze eerder zeldzaam. De meest voorkomende zijn problemen met de verdoving, een infectie, bloeduitstorting, wondproblemen, frozen shoulder en schade aan de zenuw.
Revalidatie en herstel na een Bankart-procedure
- Je neemt pijnmedicatie
- Je ondersteunt de arm met een draagdoek. Na zes weken draag je die alleen nog ’s nachts en in drukke omgevingen
- Je volgt kinesitherapie en oefent ook thuis. De eerste weken tot maanden mag je de arm niet naar buiten draaien (exorotatie)
- Na zes maanden mag je opnieuw contactsporten beoefenen
Na de ingreep verdwijnt de pijn snel. Het risico dat je de schouder opnieuw ontwricht is laag (10 tot 15 procent). Je kan de schouder normaal bewegen. Alleen de arm naar buiten draaien gaat de eerste maanden moeilijk. Die beperking beschermt je tegen een nieuwe schouderontwrichting.
Revalidatie en herstel na een Latarjet-procedure
- Je neemt pijnmedicatie
- Je volgt kinesitherapie en oefent ook thuis
- Na drie maanden mag je opnieuw contactsporten beoefenen
Na de ingreep verdwijnt de pijn snel. Het risico dat je de schouder opnieuw ontwricht is laag (5 procent). Als je intensief oefent, kan je de schouder weer normaal bewegen.