Het schoudergewricht is een bolgewricht. De kop van de bovenarm (humeruskop) past in de kom van het schouderblad (glenoïd). De kop en de kom zijn allebei bedekt met kraakbeen zodat ze vlot over elkaar kunnen glijden en bewegen. Als het kraakbeen beschadigd raakt, wordt de bovenarm bewegen moeilijker en pijnlijk. Het lichaam kan aangetast kraakbeen niet herstellen.
Oorzaken
Het kraakbeen slijt door:
- Ouderdom
- Overbelasting
- Reuma of een andere gewrichtsontsteking
- Medicatie
- Doorbloedingsstoornis
- Trauma
Ook langdurig beschadigde rotatorcuffpezen kunnen artrose veroorzaken. Als de pezen gescheurd zijn, glijdt de humeruskop uit de kom van het schouderblad en veroorzaakt hij slijtage van het kraakbeen. We spreken dan van rotatorcuffarthropathie.
Bij ernstige beschadiging van het kraakbeen wrijven de twee botoppervlakten zonder bescherming tegen elkaar. Door de abnormale wrijving kunnen er botuitsteeksels (osteofyten) groeien.
Symptomen
- Pijn in de bovenarm
- Pijn bij beweging
- Nachtelijke pijn
- Uitstraling naar de nek en arm
- Stijfheid (startstijfheid) en krachtvermindering
- Bewegingsbeperking
Onderzoek en diagnose
Je arts stelt vragen over de klachten en voert een uitwendig onderzoek uit.
Een röntgenfoto geeft een goed beeld van de slijtage en eventuele aangroei van osteofyten. Aanvullend wordt vaak een echografie uitgevoerd om de conditie van de pezen te bekijken. Andere onderzoeksmethoden zijn de MRI- of CT-scan.
Behandeling
We kiezen eerst voor een conservatie behandeling – zonder operatie. Op langere termijn kan wel een operatie worden overwogen. Het schoudergewricht wordt dan vervangen door een prothese.
Conservatieve behandeling
- Pijnmedicatie
- Rust
- Kinesitherapie, spierversterkende oefeningen
- Voedingssupplementen zoals chondroïtinesulfaat of glucosamine
- Injecties met cortisone: ontstekingsremmend
- Injecties met hyaluronzuur: ontstekingsremmend
Operatie
Door artrose kan het schoudergewricht zodanig beschadigd raken dat het gewricht moet worden vervangen door een prothese.
- Als het kraakbeen versleten is maar de spieren en pezen nog goed zijn, plaatsen we een totale schouderprothese. Die heeft dezelfde bouw als het schoudergewricht en noemen we daarom ook anatomische prothese.
- Is het kraakbeen beschadigd door gescheurde rotatorcuffpezen, dan plaatsen we een omgekeerde prothese. Die heeft een omgekeerde bouw: de kop wordt een kom en de kom een bol.
Totale schouderprothese: verloop operatie
De bovenarmkop wordt verwijderd en vervangen door een metalen bol die vastzit op een steel. Die steel wordt in de schacht van de bovenarm vastgemaakt met cement (gecementeerde prothese) of gehamerd (ingroeiprothese). De kom van het schouderblad wordt vervangen door een nieuw kom in kunststof (polyethyleen).
De ingreep gebeurt onder algemene verdoving. Je verblijft twee of drie dagen in het ziekenhuis.
Omgekeerde prothese: verloop operatie
De bovenarmkop wordt verwijderd. Een kunstkom die verbonden is met een metalen steel, wordt in de schacht van de bovenarm vastgemaakt. In de oorspronkelijke schouderkom wordt een metalen bol vastgeschroefd. Nu beweegt een kom om een kop en dat maakt de schouder opnieuw stabiel en beweeglijk.
De ingreep gebeurt onder algemene verdoving. Je verblijft twee of drie dagen in het ziekenhuis.
Complicaties
Na elke operatie zijn complicaties mogelijk. Gelukkig zijn ze eerder zeldzaam. De meest voorkomende zijn problemen met de verdoving, een infectie, bloeduitstorting, een slecht helende wonde, schade aan de zenuw, fractuur van het bovenarmbot of schouderblad en verstijving van de schouder. Op termijn kan de prothese loskomen of vroegtijdig verslijten.
Revalidatie en herstel
De revalidatie start onmiddellijk na de operatie en duurt drie tot zes maanden. In eerste instantie bestaat die uit:
- Pijnmedicatie
- IJskompres
- Het gebruik van een draagdoek – afhankelijk van de prothese en het verloop van de operatie
- Kinesitherapie
- Lichte bewegingen van de schouder en pendeloefeningen binnen de pijngrens
Na zes weken mag je spierversterkende oefeningen doen. Na drie maanden zijn alle bewegingen en dagelijkse activiteiten toegelaten.
Prognose
De vooruitzichten na de operatie zijn over het algemeen goed. De pijn verdwijnt en de beweeglijkheid wordt hersteld. Je kan dagelijkse activiteiten weer uitvoeren zonder beperkingen.
Het eindresultaat hangt wel af van het type prothese, het verloop van de operatie, de toestand van de schouder voor de operatie, de revalidatie, andere aandoeningen en de leeftijd.
Ook de levensduur van de prothese hangt af van verschillende factoren zoals de algemene conditie en activiteiten. We bevelen je zachte recreatie aan zoals zwemmen. Contactsporten en andere zware activiteiten vermijd je beter.