De eerste stap in de behandeling van inflammatoir darmlijden is medicatie. Dat geldt zowel voor de ziekte van Crohn als voor colitis ulcerosa. Als de medicatie onvoldoende werkt of wanneer de patiënt heel ernstig ziek is en er geen of een te traag effect wordt verwacht van medicatie, dan is chirurgie onvermijdelijk.
De chirurgie die bij Crohn wordt uitgevoerd, verschilt van die bij colitis ulcerosa. De ingrepen gebeuren bij voorkeur via een minimaal invasieve techniek (kijkoperatie of laparoscopie). Die biedt de patiënt behalve een esthetisch voordeel ook een sneller postoperatief herstel.
Chirurgie bij de ziekte van Crohn
Anaal abces en fistel
Een anaal abces is een ophoping van etter die koorts en pijn kan veroorzaken. De behandeling bestaat erin het abces in te snijden, te draineren en de holte te spoelen.
Bij de ziekte van Crohn ligt vaak een onderliggende fistel aan de basis. Een fistel is een abnormale verbinding tussen de huid en het anaal kanaal (anus) of de endeldarm (rectum). Die zorgt ervoor dat de holte slecht geneest of het abces terugkeert. Om een continue drainage te voorzien ter preventie van nieuwe abcessen, kan er een draadje in de fistelgang geplaatst worden (seton).
Ontsteking van darmwand en darmfistels
De ziekte van Crohn kan op elke plaats in de darmwand ontstaan. Ze manifesteert zich echter vaak voor het eerst op de overgang tussen het laatste stuk van de dunne darm (ileum) en het begin van de dikke darm (caecum). Net zoals rondom de anus (perianaal) kunnen er ook fistels ontstaan tussen gedeeltes van de dunne darm (entero-enterale fistels), tussen de dunne darm en de dikke darm (enterocolisch), tussen de darm en de huid (enterocutaan), tussen de darm en de vagina (enterovaginaal) en tussen de darm en de blaas (enterovesicaal). Soms vormt zich een netwerk van fistels tussen de darmen en de omliggende weefsels.
Een medicamenteuze behandeling blijft de eerste keuze. Toch moet daarnaast vaak het segment van de darm waarop de fistel of ontsteking zit worden weggesneden en moet een nieuwe verbinding (anastomose) worden gemaakt. Bij de ziekte van Crohn is het belangrijk om zo weinig mogelijk darm weg te nemen omdat het risico bestaat dat er in een latere fase nog een chirurgische behandeling nodig zal zijn als de ziekte op die plaats opnieuw optreedt.
Vernauwing in de darmen (stricturen of stenoses)
Tijdens een ontsteking of na een ontsteking kan een vernauwing in de darm ontstaan. Die kan de doorgang belemmeren en obstructieklachten veroorzaken. Vernauwingen in de darmen variëren in lengte.
Een vernauwde plek in de darm kan breder gemaakt worden met een chirurgische ingreep (stricturoplastie).
Chirurgie bij colitis ulcerosa
Colitis ulcerosa is een aandoening die uitsluitend de dikke darm (colon) aantast. Wanneer een chirurgische behandeling noodzakelijk is, wordt de dikke darm meestal volledig weggenomen tot aan de sluitspier (totale colectomie). Daarbij wordt ook het natuurlijke reservoir net boven de sluitspier verwijderd. Met een stukje dunne darm wordt dan een nieuw reservoir gemaakt (pouch). Afhankelijk van de kwaliteit van de weefsels en de graad van ontsteking wordt soms een tijdelijke, beschermende stoma aangelegd zodat de pouch en de nieuwe verbinding net boven de sluitspier kunnen helen. Het risico bestaat dat de pouch ontsteekt en pouchitis veroorzaakt.
Deze ingreep kan ook minimaal invasief (via kijkoperatie of laparoscopie) gebeuren.