Het acromio-calviculaire gewricht (AC-gewricht) verbindt het sleutelbeen (clavicula) met het schouderdak (acromion), het uitsteeksel bovenaan het schouderblad. De gewrichtsuiteinden zijn bedekt met kraakbeen en synoviaal vocht. Tussen het gewricht is er een discus (kraakbeenschijf). Rondom het gewricht is er een stevig kapsel. Verschillende gewrichtsbanden (ligamenten) zorgen voor extra stabilisatie.
De bewegingen in dit gewricht zijn beperkt maar toch belangrijk voor de mobiliteit van de arm en de schoudergordel. Bij een ontwrichting verschuift het sleutelbeen ten opzichte van het schouderblad. Met andere woorden: het gewricht schuift uit de kom. In medische termen heet dat luxatie.
De ernst van de ontwrichting hangt af van de schade aan het gewrichtskapsel en de ligamenten. Er bestaan zes gradaties:
- Graad 1: één of meer ligamenten zijn gekneusd of uitgerekt
- Graad 2: het kapsel rond het AC-gewricht is gescheurd
- Graad 3: het kapsel en twee gewrichtsbanden zijn gescheurd, het schouderblad is verschoven
- Graad 4: het sleutelbeen perforeert de spieren die gedeeltelijk afgescheurd zijn
- Graad 5: idem, maar met meer verplaatsing en de spieren zijn gescheurd
- Graad 6: idem, maar met grotere verplaatsing van het sleutelbeen naar beneden
Oorzaken
Meestal veroorzaakt een val op de schouder, bv. tijdens het fietsen, of een klap, bv. tijdens contactsporten, de ontwrichting. AC-luxaties komen vooral voor bij jongere mensen.
Symptomen
De symptomen en de pijn hangen af van de ernst en graad van de ontwrichting.
- Pijn
- Zwelling en blauwe plek ter hoogte van het AC-gewricht
- Beperkte beweeglijkheid van de arm
Onderzoek en diagnose
Je arts stelt vragen over het ongeval en voert een lichamelijk onderzoek uit. Bij gescheurde ligamenten merk je een bobbel op het uiteinde van het sleutelbeen. Het sleutelbeen vertoont een grotere beweeglijkheid in alle richtingen. Als je het sleutelbeen naar onder duwt, veert het terug: het zogenaamde pianotoestfenomeen.
Er worden ook röntgenfoto’s gemaakt.
Behandeling
Of een operatie nodig is, hangt af van de graad van ontwrichting.
Conservatieve behandeling
Graden 1 en 2 en vaak ook 3 worden zonder operatie (conservatief) behandeld met:
- Pijnstilling
- IJs op de plek van de breuk
- Enkele weken ondersteuning van de arm met een draagdoek
- Zes weken rust gevolgd door kinesitherapie
Complicaties na een niet-operatieve behandeling zijn gelukkig zeldzaam. De meest voorkomende zijn pijn, zwelling, licht krachtverlies, artrose van het AC-gewricht, verstoring van de beweging van het schouderblad.
Operatie
Ontwrichtingen van graden 4, 5 en 6 worden meestal behandeld met een operatie. Bij graad 3 wordt voor een operatie gekozen bij personen die sportief zijn of zwaar lichamelijk werk verrichten.
Verloop operatie
Het sleutelbeen wordt terug op zijn plaats gezet (reductie) en gefixeerd met een eigen ligament. Als extra versteviging plaatsen we vaak een band of draad rond het sleutelbeen en ligament.
Voor de fixatie kunnen we ook hulpmiddelen gebruiken zoals pinnen, draden, metalen plaat, synthetische band of een schroef. De pinnen en schroeven moeten er later meestal weer uit.
Is het AC-gewricht erg beschadigd, dan wordt het uiteinde van het sleutelbeen verwijderd. Het littekenweefsel dat het lichaam maakt vormt een nieuwe verbinding.
De operatie gebeurt onder algemene verdoving. Je verblijf één of twee dagen in het ziekenhuis.
Complicaties
Na elke operatie zijn complicaties mogelijk. Gelukkig zijn ze eerder zeldzaam. De meest voorkomende zijn problemen met de verdoving, infectie, wondproblemen, nabloeding, frozen shoulder, schade aan een zenuw, loslating van de fixatie, krachtvermindering, blijvende pijn, artrose op lange termijn.
Revalidatie en herstel
De revalidatie na een operatie duurt ongeveer zes maanden.
- De eerste drie tot zes weken ondersteun je de arm met een draagdoek.
- De eerste zes weken mag je de arm niet hoger dan de schouder tillen. Je mag onder begeleiding van een kinesist wel pendeloefeningen doen – de neerhangende arm laten slingeren.
- Na zes weken mag je weer alle bewegingen uitvoeren. Contactsporten mogen pas na zes maanden.