Het bovenarmbeen (humerus) is een lang bot dat loopt van de schouder tot de elleboog. Het bovenste uiteinde heeft de vorm van een bol (humeruskop) en past in de kom (glenoïd) van het schouderblad. Samen vormen ze het schoudergewricht. Spieren (rotator cuff) zorgen voor de bewegingen en de stabiliteit.
Bij een schouderfractuur is de bol van de humerus gebroken (proximale humerusfractuur). Als de bol uit de kom is, spreken we van een fractuurluxatie.
Oorzaken
Gebroken schouders komen frequent voor en ontstaan meestal door een val op de schouder of op de uitgestrekte arm. Vooral oudere mensen lopen een hoger risico door botontkalking (osteoporose). Bij jongere mensen zijn schouderbreuken vaak het gevolg van een verkeers- of sportongeval.
De intensiteit van het ongeval bepaalt de ernst van de breuk. Dat gaat van geen of weinig verplaatsing van de breuk tot fracturen met verplaatsing van meerdere botfragmenten.
Symptomen
- Pijn in de schouder
- De bovenarm bewegen is erg pijnlijk
- Zwelling ter hoogte van de breuk
- Blauwe plek ter hoogte van de schouder
Onderzoek en diagnose
Je arts stelt vragen over het ongeval en voert een lichamelijk onderzoek uit.
Er wordt een röntgenfoto gemaakt en zo nodig ook een CT-scan en een echografie om de ernst van de breuk te bepalen.
Behandeling
De behandeling van een schouderfractuur hangt af van een aantal factoren zoals:
- het type fractuur
- de leeftijd – breuken genezen sneller bij jongeren
- de algemene toestand van de schouder (kraakbeen, pezen, spieren)
Conservatieve behandeling
85 procent van de schouderbreuken kan zonder operatie behandeld worden met:
- Pijnmedicatie
- IJs op de plek van de breuk
- Zes weken ondersteuning van de arm met een draagdoek
Na twee weken wordt kinesitherapie voorgeschreven. Lichte pendeloefeningen – de neerhangende arm laten slingeren – helpen om verstijving van het gewricht te voorkomen.
Na een zestal weken mag je lichte weerstandsoefeningen uitvoeren om de beweeglijkheid en kracht van de schouder te herwinnen.
Operatie
Zijn de botfragmenten te veel verplaatst en is de kans groot is dat de breuk niet geneest met een conservatieve behandeling? Dan is een operatie nodig om blijvende pijn en verlies van beweeglijkheid te voorkomen. Er zijn meerdere behandelmethoden mogelijk.
- Osteosynthesemateriaal (plaat, schroeven, pen) gebruiken we vooral bij minder gecompliceerde breuken of bij jonge patiënten met een nog goede botkwaliteit.
- De schouderprothese wordt voorgesteld als de humeruskop te veel beschadigd is en de fractuur te ingewikkeld. Bij jonge patiënten met normale rotarcuffpezen gaat het meestal om een halve schouderprothese (hemiprothese). Als de rotarcuffpezen zwak zijn of afgescheurd, wordt een omgekeerde prothese gebruikt.
Osteosynthesemateriaal: verloop operatie
De chirurg maakt een snee aan de voorkant van de schouder en fixeert de breuk met een metalen plaat en schroeven ter hoogte van de buitenzijkant van de humeruskop. Als de chirurg kiest voor een pen, dan wordt die loodrecht in de schacht van de bovenarm geplaatst. De kop wordt erop vastgezet met schroeven.
De ingreep gebeurt onder algemene verdoving. Je verblijft enkele dagen in het ziekenhuis.
Halve schouderprothese: verloop operatie
De chirurg verwijdert de gebroken schouderkop en vervangt die door een metalen kop die vastzit op een steel. De steel wordt gefixeerd in de schacht van de bovenarm. De kom van het schouderblad wordt behouden.
De ingreep gebeurt onder algemene verdoving. Je verblijft enkele dagen in het ziekenhuis.
Omgekeerde prothese: verloop operatie
Bij dit type prothese wordt de natuurlijke anatomie veranderd: de kop en de kom worden van plaats gewisseld. De chirurg verwijdert de schouderkop en maakt een kunstkom die verbonden is met een metalen steel vast in de schacht van het bovenarmbot. In de oorspronkelijke schouderkom wordt een metalen bol vastgeschroefd.
De ingreep gebeurt onder algemene verdoving. Je verblijft enkele dagen in het ziekenhuis.
Complicaties
Na elke operatie zijn complicaties mogelijk. Gelukkig zijn ze eerder zeldzaam. De meest voorkomende zijn problemen met de verdoving, een infectie, een trombose door lang stil te liggen, wondproblemen, een frozen shoulder en schade aan een zenuw.
Andere weinig voorkomende complicaties zijn slecht helende botfragmenten (pseudartrose) en een schouderprothese uit de kom (luxatie).
Revalidatie en herstel
De revalidatie na een schouderbreuk duurt drie tot twaalf maanden en wordt altijd individueel geëvalueerd. Oudere en alleenstaande mensen revalideren soms enkele weken in een revalidatiecentrum.
De revalidatie bestaat uit:
- Pijnstilling
- De arm opheffen om zwelling tegen te gaan
- De arm ondersteunen met een draagdoek
- Bij osteosynthesemateriaal: zes weken rust
- Bij een prothese: kinesitherapie om de bewegelijkheid te onderhouden
We raden slapen op de geopereerde kant af. Na acht weken, in overleg met je chirurg, mag je weer de dagelijkse activiteiten uitvoeren.
Het succes van de operatie hangt af van de ernst van de breuk, de algemene toestand van de schouder voor het ongeval, de leeftijd, de algemene gezondheid en de revalidatie.