De methodiek van het zorgpad Gerodent is gebaseerd op kwantitatief en kwalitatief wetenschappelijk onderzoek. Gerodent is nog altijd een actief platform voor onderzoek.
Voorafgaand onderzoek en start van Gerodent
Vlaams onderzoek
Het eerste onderzoek werd door prof. dr. Luc De Visschere uitgevoerd in Vlaanderen (2002-2008) in het kader van een doctoraat met als promotoren prof. Jacques Vanobbergen en prof. Cees de Baat. Dit doctoraat toonde aan dat de mondzorg en mondhygiëne van ouderen in Vlaamse woonzorgcentra onaanvaardbaar was.
Belangrijke oorzaken van de ondermaatse mondgezondheid waren:
- het ontbreken van een gestructureerd mondzorgbeleid
- lage kennis en onvoldoende vaardigheden van zorgverleners in woonzorgcentra
- onvoldoende professionele ondersteuning door tandartsen
Verder bleken de directies van woonzorgcentra vragende partij om blijvende ondersteuning te krijgen van tandheelkundige zorgprofessionals.
In samenspraak met de intramurale sector werd een participatief model ontwikkeld om de dagelijkse mondzorg structureel te verankeren in de dagelijkse zorg in woonzorgcentra. Het model voorzag dat een team van tandheelkundige zorgprofessionals de woonzorgcentra blijvend kwam ondersteunen.
Dit was de directe aanleiding om van start te gaan met Gerodent en een nieuwe manier van zorgverlening te introduceren in Vlaanderen waarbij tandheelkundige professionals preventieve en curatieve mondzorg verlenen bij ouderen in hun eigen leefomgeving.
Gerodent is heel toegankelijk voor bewoners die zich omwille van hun zorgafhankelijkheid moeilijk of zelfs niet kunnen verplaatsen naar de reguliere tandartspraktijk, in het bijzonder voor ouderen met het dementiesyndroom.
Belgisch onderzoek
In 2010 werden de bevindingen van dit Vlaamse onderzoek bevestigd voor België door het Federaal Pilootproject ‘Personen met Bijzondere Noden’, uitgevoerd in opdracht van het Riziv. Naast de mondgezondheid van kwetsbare ouderen bleek ook de mondgezondheid van personen met een beperking ondermaats.
Onderzoek naar Gerodent en start van de Mondzorglijn
In 2017 toonde tandarts Barbara Janssens in haar doctoraatsonderzoek aan dat het zorgpad Gerodent erin slaagt de behandelnood van kwetsbare ouderen in woonzorgcentra sterk te verminderen en dat de kennis en attitude van zorgverleners de goede richting uitgaat.
Dit aan de universiteit Gent ontwikkelde mondzorgmodel werd ook toegepast in de Haalbaarheidsstudie en in 2017 werd het model aangepast door het Vlaams Instituut Mondgezondheid en als methodiek gebruikt in het preventief project Mondzorglijn.
De Mondzorglijn kwam tot stand dankzij subsidies van het Vlaamse ministerie van Volksgezondheid en Welzijn en wordt ondersteund door Gezond Leven. Het doel is de mondgezondheid van kwetsbare ouderen in woonzorgcentra te verbeteren door procesbegeleiders in te zetten bij het invoeren van een preventief mondzorgbeleid.
Vervolgonderzoeken
Nieuw onderzoek van dr. Lynn Janssens (2025) toonde via kwalitatieve onderzoeksmethoden aan dat mobiele tandheelkundige zorg zowel door medewerkers als door bewoners van de samenwerkende woonzorgcentra wordt aanvaard en in de meeste gevallen zelfs de voorkeur geniet. Mobiele tandheelkundige zorg verlaagt effectief drempels zoals transportproblemen en beperkte beschikbaarheid, waardoor kwetsbare ouderen deze zorg ook daadwerkelijk gebruiken.
De mondhygiëne van zowel natuurlijke tanden als gebitsprotheses bleek beter in woonzorgcentra die samenwerken met Gerodent dan in centra zonder mondzorgprogramma. Een langdurige samenwerking tussen zorginstellingen en mondzorgprofessionals heeft dus niet alleen een positieve impact op curatieve zorg, maar ook op de dagelijkse preventieve mondzorg.
Hoe ziet de toekomst eruit?
Recent onderzoek toont aan dat het stereotype beeld van de kwetsbare oudere met een volledige gebitsprothese achterhaald is. Steeds meer ouderen worden zorgafhankelijk terwijl ze hun natuurlijke tanden behouden. Hoewel dit een positieve evolutie lijkt, brengt ze ook een verhoogd risico op mondproblemen met zich mee zodra de zorgafhankelijkheid toeneemt.
De dagelijkse en professionele mondzorg voor natuurlijke tanden is aanzienlijk complexer dan die voor een tandeloze mond. Daardoor zal de behoefte aan toegankelijke mondzorg voor deze kwetsbare doelgroep alleen maar verder toenemen.
De onderzoeksgroep van de universiteit Gent werkt nauw samen met het Vlaams Instituut Mondgezondheid (voorzitter em. prof. dr. Luc De Visschere), Gezond Leven en actoren van de intramurale sector ouderenzorg. Dit alles om een optimale en betaalbare mondgezondheid te kunnen waarborgen voor alle kwetsbare ouderen.
De expertise die de voorbije jaren werd opgedaan binnen de Vlaamse woonzorgcentra wordt momenteel ook ingezet om onderzoek uit te voeren naar het verbeteren van de mondgezondheid bij thuiswonende kwetsbare en zorgafhankelijke ouderen.