Een congenitale hartafwijking is een afwijking van het hart of van de grote bloedvaten die al aanwezig is bij de geboorte. De afwijking ontstaat in het begin van de zwangerschap, als het hart zich begint te ontwikkelen. Sommige hartafwijkingen zijn mild en veroorzaken weinig klachten. Andere zijn ernstiger en vragen een snelle behandeling of operatie.
Dankzij medische vooruitgang kunnen de meeste kinderen met een aangeboren hartafwijking vandaag goed worden behandeld en opgevolgd. De behandeling en opvolging verschillen naargelang het type hartafwijking.
Ga meteen naar
- Welke vormen bestaan er?
- Welke klachten veroorzaakt de aandoening?
- Waardoor ontstaat een congenitale hartafwijking?
- Hoe wordt de aandoening vastgesteld?
- Hoe wordt de aandoening behandeld?
- Welke zorgverleners en disciplines zijn betrokken?
Welke vormen bestaan er?
Er bestaan meer dan 1.800 verschillende aangeboren hartafwijkingen. Ze verschillen sterk in ernst en behandeling.
Hartafwijkingen zonder blauwe verkleuring van de huid
Bij deze afwijkingen krijgt het bloed meestal voldoende zuurstof. Voorbeelden zijn:
- een opening tussen de boezems van het hart (ASD)
- een opening tussen de hartkamers (VSD)
- een open verbinding tussen twee grote bloedvaten (PDA)
Hartafwijkingen met blauwe verkleuring van de huid
Bij deze afwijkingen krijgt het lichaam minder zuurstof. Voorbeelden zijn:
- bepaalde vormen van tetralogie van Fallot
- transpositie van de grote bloedvaten
- aandoeningen waarbij slechts één hartkamer goed ontwikkeld is
Welke klachten veroorzaakt de aandoening?
De klachten verschillen van kind tot kind. Sommige kinderen hebben kort na de geboorte al duidelijke symptomen. Andere kinderen hebben pas later klachten.
Bij baby's kunnen volgende klachten voorkomen:
- blauwe verkleuring van huid of lippen
- snel of moeilijk ademen
- problemen met drinken
- overmatig zweten
- onvoldoende gewichtstoename
- hartgeruis of zwakker liespulsaties
Bij oudere kinderen kunnen onder andere volgende klachten optreden:
- hartgeruis
- sneller moe zijn
- minder goed kunnen sporten of spelen
- flauwvallen
- pijn op de borst bij intensieve inspanningen
Sommige milde hartafwijkingen geven lange tijd geen klachten en worden toevallig ontdekt tijdens een onderzoek.
Waardoor ontstaat een congenitale hartafwijking?
Een aangeboren hartafwijking ontstaat tijdens de ontwikkeling van het hart bij het ongeboren kind. De oorzaak is vaak een combinatie van verschillende factoren, zoals:
- erfelijke aanleg
- een genetische afwijking
- een chromosomale aandoening
- factoren tijdens de zwangerschap zoals suikerziekte, alcoholgebruik, gebruik van bepaalde geneesmiddelen
In veel gevallen wordt geen duidelijke oorzaak gevonden.
Hoe wordt de aandoening vastgesteld?
Soms wordt een hartafwijking al tijdens de zwangerschap ontdekt. In andere gevallen gebeurt de diagnose pas na de geboorte of later tijdens de kindertijd. Om de diagnose te stellen, gebeuren meestal verschillende onderzoeken.
Medische voorgeschiedenis en lichamelijk onderzoek
De arts vraagt naar de klachten van het kind en naar eventuele hartafwijkingen in de familie. Daarna volgt een lichamelijk onderzoek. Daarbij worden onder andere de zuurstofwaarde, bloeddruk en harttonen gecontroleerd.
Elektrocardiogram
Een elektrocardiogram (ECG) meet de elektrische activiteit van het hart. Zo kunnen bepaalde problemen met het hartritme of de werking van het hart worden opgespoord.
Echografie van het hart
Met een echografie maakt de arts beelden van het hart. Dit onderzoek is belangrijk om de aard van de hartafwijking vast te stellen.
Bijkomende onderzoeken
Indien nodig kunnen ook andere onderzoeken gebeuren, zoals:
- een röntgenfoto van de borstkas
- een CT-scan
- een MRI-scan
- een hartkatheterisatie
- een inspanningstest
- een langdurige registratie van het hartritme
- erfelijkheidsonderzoek
De resultaten worden besproken door een team van gespecialiseerde zorgverleners. Op basis daarvan wordt een behandelplan opgesteld.
Hoe wordt de aandoening behandeld?
De behandeling hangt af van het type hartafwijking, de leeftijd van het kind en de ernst van de klachten.
Behandeling zonder operatie
Sommige kinderen krijgen medicatie om de werking van het hart te ondersteunen of klachten te verminderen.
Daarnaast kan begeleiding nodig zijn rond:
- voeding
- groei
- ontwikkeling
- beweging
- psychosociaal welzijn
Behandeling met een operatie
Sommige hartafwijkingen worden behandeld via een hartkatheterisatie. Daarbij brengt de arts via een bloedvat een dun buisje naar het hart om een behandeling uit te voeren.
Andere kinderen hebben een hartoperatie nodig. Het type operatie hangt af van de aard van de hartafwijking.
Aanvullende zorg
Sommige kinderen hebben bijkomende begeleiding nodig van een kinesitherapeut, logopedist, psycholoog of diëtist.
Langdurige opvolging
Kinderen met een aangeboren hartafwijking hebben meestal langdurige opvolging nodig. Tijdens de controles gaat het zorgteam na hoe het hart werkt en hoe het kind groeit en ontwikkelt.
Mogelijke onderzoeken tijdens de opvolging zijn:
- lichamelijk onderzoek
- ECG
- echografie van het hart
- CT-scan of MRI-scan
- inspanningstest
- langdurige registratie van het hartritme
- bloeddrukmeting
We besteden ook aandacht aan een gezonde levensstijl en aan het voorkomen van infecties van de hartkleppen (endocarditis).
Welke zorgverleners en disciplines zijn betrokken?
Kinderen met een aangeboren hartafwijking worden opgevolgd door een gespecialiseerd multidisciplinair team. Tot dit team kunnen behoren:
- kindercardiologen
- kinderhartchirurgen
- verpleegkundigen
- psychologen
- maatschappelijk werkers
- kinesitherapeuten
- revalidatiespecialisten
- klinisch genetici
- diëtisten
Indien nodig werkt het team samen met huisartsen, kinderartsen, revalidatiecentra, thuiszorgdiensten en scholen.
Cardiologie kinderen
Maak een afspraak
Locatie
Ook binnen het UZ Gent
- Transitie naar cardiologie voor volwassenen
- Centrum voor volwassenen met een aangeboren hartaandoening