Revalidatieartsen pleiten voor verplichte fietshelm voor iedereen

Waar de Belg de voorbije jaren steeds vaker op de fiets sprong, steeg helaas ook het aantal ongevallen met dodelijke of ernstig gewonde fietsslachtoffers. Ongeveer 1 op de 3 fietsongevallen leidt tot een hoofd- of hersenletsel . De revalidatieartsen van het UZ Gent zien dagelijks de gevolgen bij patiënten en roepen daarom op om de fietshelm te verplichten voor alle fietsers. Kinderrevalidatiearts prof. Ruth Van Der Looven: ‘Als je een fietshelm goed gebruikt, dan daalt de kans op een ernstig hoofdletsel met 60%.’

Slachtoffers van fietsongevallen

De gevolgen van fietsongevallen zijn niet min. In 2023  kende België in totaal 11.912 letselongevallen met gewone en elektrische fietsen en speed pedelecs. 39% van de slachtoffers die opgenomen werden in het ziekenhuis, hadden een hoofd- of hersenletsel, de helft van hen (18%) een schedelletsel .

Kinderrevalidatiearts Ruth Van Der Looven ervaart de gevolgen in het ziekenhuis: ‘In ons Revalidatiecentrum behandelen we jaarlijks ongeveer 12 kinderen en volwassenen met een hersenletsel na een fietsongeval. De patiënten staan vaak voor een lang revalidatietraject met blijvende fysieke en mentale gevolgen. De impact weegt ook op hun omgeving.’  

Fietshelm beschermt

Een fietshelm kan geen ongelukken voorkomen, maar beschermt wel tegen ernstige of dodelijke letsels. Volgens verschillende studies  vermindert de helm de kans op zware hoofletsels met 60%, op dodelijke hoofdletsels met 70% en op aangezichtsletsels met 25%.

Bij 1 op de 3 ongevallen gebeuren de valpartijen zonder andere betrokkenen . In die gevallen biedt de fietshelm een goede bescherming omdat de impactsnelheid meestal niet hoger ligt dan 20 km/u.

‘Als we kijken naar ervaringen in het buitenland , dan mogen we verwachten dat een verplichte fietshelm tot minder ziekenhuisopnames en minder ernstige letsels zal leiden’, vat prof. Van Der Looven samen. ‘Een korter revalidatietraject en een kleinere impact op lange termijn hebben niet alleen voordelen voor de slachtoffers en hun omgeving, maar ook voor de financiering van de gezondheidszorg.’

Focus op jongeren 

29% van de Belgen draagt een helm op de fiets, maar er zijn grote verschillen . 17% van de Vlaamse fietsers met een gewone fiets draagt een helm, met een atypische fiets (ligfiets, bakfiets, racefiets of driewieler) stijgt het aantal fietshelmdragers naar 62%.

Jongeren vanaf 13 jaar dragen merkelijk minder een fietshelm (15%) dan kinderen tussen 6 en 12 jaar (58%). Toch zijn jongeren tot ongeveer 25 jaar extra kwetsbaar. Hun voorste hersengebieden, die instaan voor impulscontrole, risicobeoordeling en planning, zijn nog volop in ontwikkeling en heel kwetsbaar voor hersenletsels. Vaak wordt hun letsel pas ernstig genomen enkele maanden na het ongeval wanneer de jongere blijft kampen met  concentratiestoornissen, vermoeidheid en verminderde impulscontrole.

Fietstocht met 80 revalidanten

Vandaag organiseert het Revalidatiecentrum een fietstocht voor 80 revalidanten en hun begeleiders. Met de helm op starten ze op de campus van het UZ Gent voor een fietstocht van 10 kilometer. Annelies Verlinden, minister van Justitie, en Carina Van Cauter, gouverneur van de provincie Oost-Vlaanderen geven het startschot.

De Dag van de Fietshelm op 9 april 2025 is een initiatief van de Vlaamse Hersenletsel Liga.