Glomerulaire nieraandoeningen zijn een groep zeldzame nierziekten waarbij de glomeruli beschadigd raken. Glomeruli zijn kleine filters in de nieren. Ze verwijderen afvalstoffen uit het bloed en zorgen ervoor dat belangrijke stoffen in het lichaam blijven.
Als die filters niet goed werken, kunnen eiwitten of bloedcellen in de urine terechtkomen. Ook de werking van de nieren kan geleidelijk achteruitgaan. Zonder een aangepaste behandeling leiden sommige glomerulaire nieraandoeningen tot chronische nierziekte of eindstadium nierfalen.
Er bestaan veel verschillende vormen van glomerulaire nieraandoeningen. Een juiste diagnose is belangrijk om de meest geschikte behandeling te bepalen.
Ga meteen naar
- Welke vormen bestaan er?
- Wat zijn de klachten?
- Welke gevolgen en complicaties zijn mogelijk?
- Waardoor ontstaan glomerulaire nieraandoeningen?
- Hoe stellen we de diagnose?
- Hoe behandelen we glomerulaire nieraandoeningen?
- Welke zorgverleners en disciplines zijn betrokken?
Welke vormen bestaan er?
Er bestaan verschillende soorten glomerulaire nieraandoeningen bij kinderen.
Nefrotisch syndroom
Bij het nefrotisch syndroom verliezen de nieren grote hoeveelheden eiwit via de urine. Daardoor daalt het eiwitgehalte in het bloed en kan vocht zich ophopen in het lichaam.
Minimal change disease is de meest voorkomende oorzaak van nefrotisch syndroom bij jonge kinderen. De meeste kinderen reageren goed op een behandeling met cortisone.
Bij focale segmentale glomerulosclerose (FSGS) ontstaan er littekens in delen van de nierfilters. De ziekte kan erfelijk zijn of een andere oorzaak hebben. FSGS geeft een verhoogd risico op blijvende nierschade.
Lees meer over het nefrotisch syndroom.
IgA-nefropathie
Bij deze aandoening stapelt IgA, een afweerstof, zich op in de nierfilters. Daardoor kunnen bloed en eiwitten in de urine terechtkomen.
IgA-vasculitis met nierbetrokkenheid
IgA-vasculitis is een ontstekingsziekte waarbij verschillende organen betrokken kunnen zijn, zoals de huid, de gewrichten, het maagdarmstelsel en soms ook de nieren.
Lupus nefritis
Bij lupus nefritis raken de nieren ontstoken als gevolg van de auto-immuunziekte lupus.
Syndroom van Alport
Het syndroom van Alport is een erfelijke aandoening die de nieren en het gehoor en soms ook de ogen kan aantasten.
Andere zeldzame vormen
Daarnaast bestaan er nog andere zeldzame glomerulaire nieraandoeningen. Elke aandoening vraagt een aangepaste behandeling en opvolging.
Wat zijn de klachten?
De klachten verschillen afhankelijk van het type aandoening. Mogelijke klachten zijn:
- zwelling rond de ogen
- gezwollen benen, voeten of enkels
- vocht in de buik
- schuimende urine
- bloed in de urine
- vermoeidheid
- hoge bloeddruk
Als de nierfunctie achteruitgaat, kunnen bijkomende klachten ontstaan:
- minder plassen
- misselijkheid
- verminderde eetlust
- bleekheid
- groeivertraging
- ernstige vochtophoping
Soms wordt een glomerulaire nieraandoening ontdekt tijdens een urine- of bloedonderzoek, nog voor er duidelijke klachten zijn.
Welke gevolgen en complicaties zijn mogelijk?
De mogelijke gevolgen en complicaties verschillen afhankelijk van de aandoening. Ze kunnen bestaan uit:
- bloedklonters
- ernstige infecties
- hoge bloeddruk
- acuut nierfalen
- chronische nierziekte
- eindstadium nierfalen met nood aan dialyse of niertransplantatie
Een glomerulaire nieraandoening kan bij kinderen ook de groei en ontwikkeling beïnvloeden. Daarom zijn een vroege behandeling en regelmatige opvolging belangrijk.
Waardoor ontstaan glomerulaire nieraandoeningen?
De oorzaak verschilt per aandoening. Mogelijke oorzaken zijn:
- Een ontregeling van het afweersysteem. Bij veel glomerulaire nieraandoeningen speelt het afweersysteem een rol. Het afweersysteem beschadigt dan per vergissing de nierfilters.
- Een erfelijke oorzaak. Sommige aandoeningen ontstaan door veranderingen in genen die belangrijk zijn voor de werking van de nierfilters.
- Een andere aandoening. Glomerulaire nieraandoeningen kunnen voorkomen als onderdeel van andere aandoeningen, zoals lupus, vasculitis of bepaalde infecties.
- Een onbekende oorzaak. Bij sommige kinderen wordt geen duidelijke oorzaak gevonden.
Hoe stellen we de diagnose?
Om de juiste diagnose te stellen, zijn meestal verschillende onderzoeken nodig.
Urineonderzoek
Urineonderzoek is vaak de eerste stap. Daarmee gaan we onder andere na of er:
- eiwitverlies is
- bloed in de urine zit
- andere afwijkingen zichtbaar zijn
Bloedonderzoek
Met bloedonderzoek controleren we onder andere:
- de nierfunctie
- het eiwitgehalte in het bloed
- ontstekingswaarden
- afweerstoffen
- zouten en mineralen
Echografie van de nieren
Een echografie geeft informatie over de grootte en de structuur van de nieren. Soms bekijkt de radioloog ook de bloedvaten van de nieren.
Genetisch onderzoek
Bij jonge kinderen, bij een vermoeden van een erfelijke vorm of bij moeilijk behandelbare aandoeningen kan genetisch onderzoek nodig zijn. Als er een genetische afwijking wordt gevonden, plannen we een gesprek met de klinisch geneticus om de resultaten te bespreken.
Nierbiopsie
Bij sommige kinderen is een nierbiopsie nodig. Daarbij neemt de radioloog onder echografische begeleiding een klein stukje nierweefsel weg voor verder onderzoek.
Een nierbiopsie kan helpen om:
- het exacte type aandoening te bepalen
- de ernst van de nierschade in te schatten
- de meest geschikte behandeling te kiezen
Complexe gevallen worden besproken door een gespecialiseerd team van kindernefrologen, genetici, pathologen, reumatologen en andere experts.
Hoe behandelen we glomerulaire nieraandoeningen?
De behandeling hangt af van het type glomerulaire nieraandoening.
Medicatie die het afweersysteem beïnvloedt
Veel kinderen krijgen medicatie die de ontsteking remt of het afweersysteem afzwakt. Mogelijke behandelingen zijn:
- cortisone
- levamisol (Elmisol)
- mycofenolaat mofetil (Cellcept)
- tacrolimus (Prograft, Advagraf)
- rituximab
- andere afweeronderdrukkende geneesmiddelen
Tijdens een behandeling die het afweersysteem onderdrukt, is het belangrijk om ook rekening te houden met vaccinaties.
- Niet-levende vaccins, zoals het griep- en covidvaccin, zijn veilig. Ze worden aanbevolen voor kinderen met glomerulaire nieraandoeningen en voor hun naaste gezinsleden.
- Levend-verzwakte vaccins, zoals vaccins tegen waterpokken of mazelen-bof-rubella, worden alleen gegeven als de ziekte onder controle is en het kind geen immuunonderdrukkende medicatie neemt.
- Bij twijfel over een vaccinatie kan je altijd advies vragen aan je behandelend arts.
Bescherming van de nieren
Aanvullende geneesmiddelen kunnen helpen om de nieren zo goed mogelijk te beschermen. Ze kunnen gebruikt worden om:
- eiwitverlies te verminderen
- de bloeddruk onder controle te houden
- de nierfunctie te beschermen
Ondersteunende behandeling
Afhankelijk van de situatie kunnen ook andere behandelingen of ondersteuning nodig zijn, zoals:
- plasmedicatie
- albumine-infusen
- vitamine D
- voedingsadvies
- psychosociale ondersteuning
Dialyse en niertransplantatie
Als de nieren onvoldoende werken, kan een nierfunctievervangende behandeling nodig zijn. Dat kan dialyse of een niertransplantatie zijn.
Regelmatige opvolging
Kinderen met een glomerulaire nieraandoening worden regelmatig opgevolgd door de kindernefroloog. Tijdens de controles kijken we onder andere naar:
- lengte en gewicht
- bloeddruk
- urineonderzoek
- nierfunctie
- eiwitverlies
- eventuele bijwerkingen van medicatie
Bij sommige aandoeningen controleren ouders thuis de urine met teststrips. Zo kan een herval sneller worden opgespoord.
Welke zorgverleners en disciplines zijn betrokken?
Kinderen met glomerulaire nieraandoeningen worden opgevolgd door een multidisciplinair team. Afhankelijk van de aandoening en de behandeling kunnen onder andere deze zorgverleners betrokken zijn:
- kindernefrologen
- verpleegkundigen kindernefrologie
- klinisch genetici
- kinderreumatologen
- pathologen
- radiologen
- diëtisten
- psychologen
- maatschappelijk werkers
Daarnaast werken we samen met huisartsen, kinderartsen, scholen en patiëntenverenigingen.
Transitie naar volwassenenzorg
Vanaf de adolescentie bereiden we jongeren geleidelijk voor op de overgang naar de volwassenenzorg. Daarvoor werken we samen met de dienst Nefrologie.