Wereldprimeur: hiv-onderzoekers UZ Gent ontdekken waar restvirus zich schuilhoudt

Aidsremmers kunnen het hiv-virus goed onder controle houden, maar volledige genezing is nog niet voor morgen. Daarvoor moet ook de kleine hoeveelheid restvirus die ondanks de therapie in het lichaam blijft, vernietigd worden. Het HIV Cure Research Center van het UZ Gent is erin geslaagd om duidelijker in kaart te brengen waar het restvirus zich schuilhoudt. Dat brengt hiv-genezing dichterbij.

Chronische ziekte

Wereldwijd zijn nog steeds meer dan 37 miljoen mensen geïnfecteerd met het hiv-virus. Een even groot aantal bezweek al aan de ziekte sinds de ontdekking het virus in 1981.

Vandaag wordt hiv niet langer beschouwd als een dodelijke ziekte maar als een chronische aandoening. Patiënten die trouw 1 pil per dag innemen, kunnen het virus levenslang onder controle houden. Ze kunnen de ziekte niet langer overdragen, maar in hun lichaam blijft altijd een heel kleine hoeveelheid van het virus achter: het restvirus of viraal reservoir. Wordt de therapie stopgezet, dan keert het virus in grote hoeveelheid terug.

Bovendien blijft het immuunsysteem aangetast, waardoor hiv-patiënten meer risico lopen op hart- en bloedvataandoeningen en kanker. De complexe zoektocht naar een behandeling die het hiv-virus volledig doodt, blijft dus broodnodig.

Restvirus opsporen

De sleutel tot genezing ligt in het restvirus. Recent ontdekten onderzoekers van het UZ Gent waar het restvirus zich schuilhoudt. Dr. Marie-Angelique De Scheerder en prof. dr. Linos Vandekerckhove (UZ Gent): 'Hiv verschuilt zich in specifieke immuuncellen in het lichaam en blijft zo onder de radar. Wanneer de patiënt stopt met aidsremmers kan het virus vanuit deze cellen terugkomen en zorgen voor een opflakkering van het virus (virale rebound). In tegenstelling tot wat tot op vandaag werd gedacht, heeft ons onderzoek aangetoond dat immuuncellen die zich vaak delen mee verantwoordelijk zijn voor het viraal reservoir. We konden ook aantonen dat de virale rebound niet uit één specifiek orgaan of celtype komt, maar afkomstig kan zijn uit verschillende celtypes en lichaamsdelen (zoals bloed, lymfeklieren en darmweefsel).'

Aan het onderzoek namen 11 hiv-patiënten vrijwillig deel. In een eerste fase zijn bij deze patiënten stalen afgenomen om het virus te onderzoeken in verschillende cellen en lichaamsdelen. In een volgende fase werd de behandeling kort onderbroken terwijl de patiënten nauwgezet werden opgevolgd. Zodra het virus terug de kop opstak, werd dat virus vergeleken met het virus uit de stalen van de verschillende cellen en lichaamsdelen. Zo kon nagegaan worden waar het restvirus zich schuilhield.

Sleutel tot genezing

Voor de analyse van de virussen zette het onderzoeksteam een unieke samenwerking op met gerenommeerde labo’s in Leuven en Sydney. De resultaten brachten het Gentse team en andere wetenschappers wereldwijd opnieuw een stap dichter bij genezing. Daarvoor zullen onderzoekers zich nu meer gaan richten op de immuuncellen en komt immuuntherapie op de voorgrond.

Meer info

HIV Cure Research Center UZ Gent: prof. dr. Linos Vandekerckhove en dr. Marie-Angelique De Scheerder
Werkten ook mee aan het onderzoek: Sofie Rutsaert, Chris Verhofstede, Tessa Kerre, Thomas Malfait, Dimitri Hemelsoet, Marc Coppens, Annemieke Dhondt, Danny De Looze, Frank Vermassen, verpleegkundigen van het operatiekwartier, chirurgisch dagziekenhuis en leukaferese, en de studieverpleegkundigen Els Caluwé en Sophie Van Herreweghe.