Gezond verstand vereist heldere en genuanceerde informatie

Er is eindelijk weer goed coronanieuws. Dankzij wetenschappelijke krachttoeren zijn in hoog tempo vaccins ontwikkeld. De helft van de volwassenen in België heeft inmiddels minstens één vaccinprik gehad. De belangrijkste indicatoren (besmettingen, opnames in ziekenhuizen en op intensieve zorgen, overlijdens) evolueren in gunstige zin.

Taak van de overheid

Die positieve ontwikkelingen verleiden sommige beleidsmakers ertoe om, lang niet altijd in overeenstemming met de aanbevelingen van (medische en niet-medische) experts, zelf óók goed nieuws te brengen door allerlei versoepelingen aan te kondigen. Een groepsknuffel met 50 in open lucht? Vanaf 9 juni staat wet noch besluit ons dat nog in de weg. Men rekent op ons gezond verstand, dat zegt dat we daar beter nog even mee wachten.

Zeker, gezond verstand is vaak een betrouwbare gids, beter dan angst of onbezonnenheid. En het overgrote deel van de bevolking wil dat gezond verstand gelukkig ook gebruiken. Maar dat kan alleen wanneer er eerlijke, duidelijke en volledige informatie wordt verstrekt, inclusief bijbehorende nuances. Het is de taak van de overheid om dat te doen.

Leren samenleven met het virus

Zo moet het duidelijk zijn dat het virus de mens wellicht nooit meer zal verlaten. De nieuwe varianten zijn steeds besmettelijker en/of steeds beter in het ontwijken van immuniteit. Het is een utopie dat de hele wereldbevolking ooit immuun wordt, het virus kan zich daarenboven in sommige diersoorten ophouden. Gezond verstand zegt dat we zullen moeten samenleven met het virus. Dat zal ons gaandeweg steeds beter lukken, zoals dat vroeger ook met andere virussen is gebeurd. Maar zover zijn we nu nog lang niet. Ook dat laatste moet gezegd worden. Klaar en duidelijk. Ondubbelzinnig.

Evenmin mogen we vergeten dat momenteel nog bijna 2.000 nieuwe infecties per dag worden vastgesteld in België. Bovendien laat niet iedereen met symptomen zich testen en ervaart een belangrijk deel van de geïnfecteerden geen symptomen. Statistisch is het redelijk te stellen dat er per 1.000 mensen zeker 1 persoon is die anderen kan besmetten – soms zonder het zelf te weten. Ter vergelijking: in de zomer van 2020 was dat tien keer minder. Het virus circuleert dus nog altijd duchtig, terwijl de helft van de volwassen bevolking nog maar net een eerste vaccinprik heeft gekregen (en jongeren zelfs géén). Gezond verstand zegt dat het vuur nog smeult en weinig nodig heeft om weer op te laaien.

Vaccins zeer effectief, maar overdracht blijft mogelijk

We mogen ook niet uit het oog verliezen dat de vaccins weliswaar zeer effectief zijn (een bescherming van 90 tot 95% tegen infectie en ernstige ziekte betekent dat gevaccineerden in de eerste maanden na de tweede prik 20 keer minder kans op ernstige COVID-19 hebben dan niet-gevaccineerden), maar dat dit níet betekent dat alle gevaccineerden volledig immuun zijn voor het virus. Infecties na vaccinatie komen wel degelijk voor; hoelang de vaccins beschermend zullen werken, is nog niet gekend. Gezond verstand zegt dat wie een hoog risico loopt op ernstige ziekte bij infectie, ook na vaccinatie best intense blootstelling aan het virus vermijdt.

En laten we evenmin over het hoofd zien dat ook na vaccinatie overdracht mogelijk blijft: de kans is veel kleiner, maar ze is niet nul. Een gevaccineerde die alsnog geïnfecteerd wordt kan bij intense blootstelling het virus verspreiden naar anderen. Als je negatief geteste niet-gevaccineerde personen mengt met niet-geteste gevaccineerden, kan het virus van die laatsten naar die eersten overgaan. Gezond verstand zegt dat massa-events met een dergelijke mix een broedplaats voor uitbraken van infecties bij niet-gevaccineerde deelnemers kunnen worden.

Onze vrijheid omzichtig omarmen

De psychosociale en economische tol van de beperkende coronamaatregelen is enorm, zelfs in rijke en goed georganiseerde samenlevingen als de onze. Het is belangrijk dat we onze vrijheid zo snel mogelijk terugkrijgen. 'Zo snel mogelijk' mag evenwel niet verworden tot 'overhaast'. Die vrijheid kunnen we nu, in het belang van onszelf en onze naasten, beter nog omzichtig omarmen, en steeds uitbundiger naarmate de vaccinatiegraad toeneemt. Het gezond verstand zegt: we zijn er bijna, maar nog niet helemaal. Het gezond verstand zegt ook: wie er bijna is, haalt in het zicht van de meet best geen stommiteiten uit.

Opiniestuk ondertekend door: 

• Bruno Verhasselt, diensthoofd Medische microbiologie UZ Gent
• Steven Callens, diensthoofd Infectieziekten UZ Gent
• Frank Vermassen, hoofdarts UZ Gent
• Eric Mortier, gedelegeerd bestuurder UZ Gent
• Piet Hoebeke, decaan Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen Universiteit Gent
• Rik Van de Walle, rector Universiteit Gent en voorzitter Bestuurscomité UZ Gent