Factcheck: Kurkuma is geen bewezen behandeling voor diabetes

Kurkuma zou volgens sommigen een natuurlijke manier zijn om diabetes type 2 onder controle te houden. Die bewering klopt niet. Hoewel kurkuma al lang gebruikt wordt als kruidengeneesmiddel en kan helpen bij milde spijsverteringsklachten, is er geen overtuigend bewijs dat het diabetes kan voorkomen of behandelen. Bovendien kan het gebruik risico’s hebben, zeker in combinatie met andere medicatie.

Kurkuma als kruidengeneesmiddel

Kurkuma, ook wel geelwortel of Curcuma longa genoemd, is afkomstig uit India en wordt veel gebruikt als specerij in de keuken. Daarnaast speelt het al eeuwenlang een rol in de traditionele geneeskunde, onder andere in India en China.

Ook in Europa is er aandacht voor kruidengeneesmiddelen. Het Comité voor Kruidengeneesmiddelen (HMPC) van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) beoordeelt hoe ze gebruikt kunnen worden en of ze veilig zijn. Voor die erkenning moet het minstens 30 jaar gebruikt zijn, waarvan 15 jaar in de EU. Klinisch onderzoek is niet verplicht, zolang de veiligheid en een mogelijke werking voldoende aannemelijk zijn. Kurkuma is door het EMA erkend als een veilig traditioneel kruidengeneesmiddel.

Kurkuma is in dit kader enkel erkend voor het verlichten van milde spijsverteringsklachten bij volwassenen, zoals een opgeblazen gevoel, trage spijsvertering en winderigheid. Er is geen traditioneel gebruik voor diabetes erkend.

Omdat kurkuma de galafscheiding kan stimuleren, wordt het afgeraden bij galwegobstructie, galwegontsteking, leveraandoeningen, galstenen en andere aandoeningen van de galwegen.

Geneesmiddel tegen diabetes

Hoewel sommige wetenschappelijke studies suggereren dat kurkuma ontstekingen en oxidatieve stress bij pre- of diabetes kan verminderen, gaat het meestal om kleine studies zonder sterke bewijzen. Er zijn ook aanwijzingen voor een beperkt effect op gewicht en stofwisseling.

Volgens endocrinoloog dr. Imke Matthys verbonden aan UZ Gent lijkt kurkuma “wel een gunstig metabool effect te hebben, onder andere door zijn ontstekingsremmende eigenschappen, maar het is te verregaand om te spreken van preventie of behandeling”.

Ook endocrinoloog prof. dr. Katrien Benhalima, UZ Leuven benadrukt dat het om “kleine studies zonder harde eindpunten gaat, waardoor er geen betrouwbare conclusies kunnen worden getrokken”.

Daarom kan niet worden gesteld dat kurkuma diabetes kan voorkomen of behandelen. Bij type 2-diabetes zijn gezonde voeding en voldoende beweging belangrijk om de bloedsuiker onder controle te houden. Als dat niet genoeg helpt, wordt meestal orale medicatie voorgeschreven, en soms ook insuline. Bij type 1-diabetes is insuline altijd noodzakelijk.

Natuurlijk is niet altijd ongevaarlijk

Kruiden kunnen invloed hebben op de werking van gewone medicijnen. Gebruik je bijvoorbeeld kurkuma samen met bepaalde antikankermedicijnen of ontstekingsremmers, dan kan dat de werking van je medicatie verminderen of net meer bijwerkingen veroorzaken.

Ook bij kurkuma als supplement is voorzichtigheid nodig. Volgens het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) “is vaak niet duidelijk welk extract precies gebruikt is of van welke plant het afkomstig is. Bovendien zijn de kwaliteitsregels voor voedingssupplementen minder streng dan voor "kruidengeneesmiddelen".

Kruidengeneesmiddel

Planten spelen al lang een belangrijke rol in de geneeskunde. Veel medicijnen, zoals aspirine en morfine, komen oorspronkelijk van planten.

Voor miljoenen mensen zijn kruidengeneesmiddelen nog steeds een belangrijke vorm van zorg, omdat ze goedkoop en makkelijk beschikbaar zijn. Daarom heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) besloten een nieuwe strategie voor traditionele geneeskunde uit te werken, om beter te onderzoeken hoe die kan bijdragen aan gezondheid en welzijn.

Conclusie

Kurkuma is een erkend traditioneel kruidengeneesmiddel dat veilig kan helpen bij milde spijsverteringsklachten, maar er is geen betrouwbaar bewijs dat het diabetes kan voorkomen of behandelen. Bovendien is voorzichtigheid nodig bij gebruik, vooral in combinatie met andere medicatie.

Deze factcheck kwam tot stand dankzij het Misinformation Rapid Response Team, een samenwerking tussen Factcheck.Vlaanderen, Gezondheid en Wetenschap, Zorgnet-Icuro, UZ Gent en UZ Leuven.