Factcheck: Bloed geven verhoogt het risico op kanker niet

Patiënten zijn vaak ongerust over bloeddonatie. Volgens geruchten vergroot bloed geven je risico op kanker. Klopt dat?

Waar komt deze bewering vandaan?

Dat bloed geven het risico op kanker verhoogt, is een fabel die af en toe de kop opsteekt. Er liggen meerdere misvattingen aan de basis. Dit zijn de belangrijkste:

• Als je bloed doneert, geef je ook witte bloedcellen af. Dat is een onderdeel van je afweersysteem of immuunsysteem. Het wekt de indruk dat bloed geven je weerstand verzwakt, waardoor je ziek zou kunnen worden en bijvoorbeeld kanker zou kunnen ontwikkelen.
• Mensen die kanker hebben gehad, mogen meestal geen bloed (meer) geven. Daaruit trekken sommigen de foute conclusie dat er een verband is tussen bloed geven en kanker.

Hoe moet je deze bewering interpreteren?

Geen impact op afweersysteem

Wanneer je bloed geeft, verandert de samenstelling van je immuuncellen eventjes (dat zijn gespecialiseerde witte bloedcellen). Bij gezonde donoren heeft dat geen impact op de algemene afweer. Studies waarbij donoren werden opgevolgd, tonen dat bloed geven geen impact heeft op het afweersysteem, zelfs niet als je jarenlang intensief bloed doneert (1,2).

Wat als je kanker hebt (gehad)?

Mensen die kanker hebben of gehad hebben, mogen vaak uit voorzorg geen bloed geven. Theoretisch kunnen er kankercellen circuleren in het bloed van de donor. Die zouden via bloedtransfusie naar de ontvanger overgedragen kunnen worden.

Toch is er nog nooit bewijs gevonden dat kanker kan worden overgedragen via bloeddonatie. Er werden al miljoenen bloedtransfusies uitgevoerd, maar kankeroverdracht is nog nooit gemeld (3). Daarom worden mensen die kanker hebben gehad, niet meer systematisch uitgesloten voor bloeddonatie. Het wordt nu individueel bekeken.

Geen hoger risico op kanker

Je kan geen kanker krijgen als je bloed geeft. Het is meermaals aangetoond dat mensen die bloed geven, niet vaker kanker ontwikkelen. Recent nog vond men geen verschillen in het voorkomen van darm-, borst- of bloedkankers bij mensen die regelmatig bloed geven in vergelijking met mensen die minder vaak bloed geven (4).

Bloed geven heeft vooral voordelen

Als je in aanmerking komt om bloed te geven, krijg je er een gratis gezondheidscheck van je bloed bovenop. Wil je graag bloed of plasma doneren? Bij het Rode Kruis-Vlaanderen vind je praktische informatie.

Conclusie

Bloed geven is levens redden. Bloed geven verandert niets aan je afweersysteem, en ook niet aan je risico op kanker. Het is een perfect veilige manier om anderen te helpen. Als donor heb je meer voordelen dan nadelen. Zo wordt je bloed gratis gecheckt.

Referenties

(1) Tran-Mi B, Storch H, Seidel K et al. The impact of different intensities of regular donor plasmapheresis on humoral and cellular immunity, red cell and iron metabolism, and cardiovascular risk markers. Vox Sang 2004;86:189-197.
(2) Kreft IC, Hoogendijk AJ, van der Zwaan C et al. Mass spectrometry-based analysis on the impact of whole blood donation on the global plasma proteome. Transfusion 2023;63:564-573.
(3) Yang H, Lee J, Seed CR et al. Can blood tranfusion transmit cancer? A literature review. Transfus Med Rev 2010;24:235-243.
(4) Rahman MM, Hayen A, Olynyk JK et al. Regular whole blood donation and gastrointestinal, breast, colorectal and haematological cancer risk among blood donors in Australia. Vox Sang 2024;119(12):1234-1244.

Deze factcheck kwam tot stand dankzij het Misinformation Rapid Response Team, een samenwerking tussen Gezondheid en Wetenschap, Factcheck.Vlaanderen en verschillende ziekenhuizen.