Erfelijke ritmestoornissen zijn zeldzame aandoeningen die het hartritme beïnvloeden. Kinderen met deze aandoeningen hebben een verhoogd risico op hartritmestoornissen. Die kunnen leiden tot flauwvallen, bewustzijnsverlies of, in ernstige gevallen, een plotse hartstilstand. De aandoeningen zijn meestal erfelijk. Ze worden vaak veroorzaakt door een verandering in een gen.
Bij veel kinderen ziet het hart er normaal uit, maar werkt het elektrische systeem niet zoals het hoort. Daarom zijn gespecialiseerde onderzoeken en opvolging belangrijk.
Ga meteen naar
- Welke vormen bestaan er?
- Welke klachten veroorzaakt de aandoening?
- Welke gevolgen en complicaties zijn mogelijk?
- Waardoor ontstaan erfelijke ritmestoornissen?
- Hoe wordt de aandoening vastgesteld?
- Hoe wordt de aandoening behandeld?
- Welke zorgverleners en disciplines zijn betrokken?
Welke vormen bestaan er?
Er bestaan verschillende erfelijke ritmestoornissen bij kinderen. De meest voorkomende zijn:
- het lange-QT-syndroom
- het Brugada-syndroom
- catecholaminerge polymorfe ventriculaire tachycardie (CPVT)
- het korte-QT-syndroom
- erfelijke aandoeningen van de hartspier die gepaard gaan met ritmestoornissen
Elke aandoening heeft haar eigen kenmerken, risico's en behandeling.
Welke klachten veroorzaakt de aandoening?
Sommige kinderen hebben geen klachten. Dan wordt de aandoening ontdekt doordat een familielid ze heeft, of tijdens een hartonderzoek. Mogelijke klachten zijn:
- flauwvallen zonder duidelijke oorzaak
- hartkloppingen
- een hartstilstand waarvoor reanimatie nodig was
- aanvallen die op epilepsie lijken
- een plotse dood op jonge leeftijd in de familie
Bij sommige aandoeningen ontstaan de klachten vooral tijdens inspanning of emotionele stress. Bij andere komen ze vaker voor in rust, tijdens de slaap of bij koorts.
Welke gevolgen en complicaties zijn mogelijk?
De ernstigste complicatie is een hartritmestoornis die kan leiden tot een plotse hartstilstand. Het risico daarop is groter bij kinderen die:
- al eerder een hartstilstand hebben gehad
- herhaaldelijk flauwvallen door een vermoedelijke ritmestoornis
- bepaalde afwijkingen op het hartfilmpje hebben
- ondanks behandeling toch ritmestoornissen blijven krijgen
Waardoor ontstaan erfelijke ritmestoornissen?
Een groot deel van de erfelijke ritmestoornissen wordt veroorzaakt door een genetische verandering. Die beïnvloedt de elektrische signalen die het hartritme regelen.
Niet iedereen met dezelfde genetische verandering krijgt dezelfde klachten. Sommige kinderen hebben jarenlang geen symptomen, andere ontwikkelen al op jonge leeftijd ernstige problemen.
Omdat de aandoeningen erfelijk kunnen zijn, kunnen ook andere familieleden risico lopen. Daarom gaan de artsen vaak na of meerdere familieleden getest of opgevolgd moeten worden.
Hoe wordt de aandoening vastgesteld?
Artsen denken aan een erfelijke ritmestoornis wanneer een hartfilmpje (ECG of elektrocardiogram) afwijkingen toont. Ook als een kind zonder duidelijke oorzaak flauwvalt, in rust of tijdens het sporten, of een ernstige hartritmestoornis krijgt, zoeken ze uit of er een erfelijke oorzaak is.
Komt de aandoening in de familie voor? Dan kan een erfelijkheidsonderzoek aantonen welke kinderen ze hebben geërfd.
Eerste onderzoeken
De arts bespreekt de klachten, de medische voorgeschiedenis en de familiegeschiedenis. Daarbij vraagt de arts ook of er familieleden zijn met hartritmestoornissen of die op jonge leeftijd plots overleden zijn.
Een hartfilmpje meet de elektrische activiteit van het hart en kan aanwijzingen geven voor verschillende erfelijke ritmestoornissen. Met een echografie van het hart controleren de artsen of het hart normaal gebouwd is en goed werkt.
Bijkomende onderzoeken
Afhankelijk van de situatie zijn nog andere onderzoeken nodig:
- een 24-uursregistratie van het hartritme
- een inspanningstest
- een implanteerbare hartritmemonitor
- gespecialiseerde hartonderzoeken
- een erfelijkheidsonderzoek
Een multidisciplinair team met ervaring in erfelijke hartritmestoornissen bespreekt de resultaten.
Hoe wordt de aandoening behandeld?
De behandeling hangt af van het type ritmestoornis, de klachten en het risico op ernstige hartritmestoornissen.
Geneesmiddelen
Veel kinderen krijgen medicatie om het risico op hartritmestoornissen te verlagen. Vaak gaat het om geneesmiddelen die de hartslag en de elektrische activiteit van het hart beïnvloeden.
Kinderen en hun ouders krijgen ook advies over:
- medicatie die beter vermeden wordt
- hoe om te gaan met koorts bij bepaalde ritmestoornissen
- sport en fysieke inspanning
- veiligheid op school
- noodsituaties
- het correct innemen van de medicatie
Defibrillator of pacemaker
Bij kinderen met een hoog risico op ernstige ritmestoornissen kan een implanteerbare defibrillator (ICD) worden geplaatst. Dat toestel herkent een levensbedreigende ritmestoornis en behandelt ze.
Bij problemen met de geleiding van elektrische signalen in het hart krijgen sommige kinderen een pacemaker.
In specifieke situaties is een bijkomende behandeling of een gespecialiseerde ingreep nodig.
Aanvullende zorg
Naast de medische behandeling kunnen kinderen en hun gezin ondersteuning krijgen via:
- genetisch advies
- psychologische begeleiding
- een noodkaart met belangrijke medische informatie
- een reanimatiecursus voor ouders en naasten bij een hoog risico
- begeleiding bij de overgang naar de volwassenenzorg
Regelmatige opvolging
De meeste kinderen worden regelmatig opgevolgd. Hoe vaak dat gebeurt, hangt af van het type aandoening en het risico op ernstige hartritmestoornissen.
Tijdens de opvolging kunnen onder andere volgende onderzoeken gebeuren:
- ECG
- langdurige registratie van het hartritme
- inspanningstest
- echografie van het hart
- controle van een pacemaker of implanteerbare defibrillator
Bij elke controle is er ook aandacht voor leefstijl, medicatie, sportactiviteiten en eventuele nieuwe klachten.
Welke zorgverleners en disciplines zijn betrokken?
Een gespecialiseerd multidisciplinair team volgt kinderen met een erfelijke ritmestoornis op. Dat team bestaat onder andere uit:
- kindercardiologen gespecialiseerd in hartritmestoornissen
- klinisch genetici
- genetisch consulenten
- gespecialiseerde verpleegkundigen
- psychologen
- maatschappelijk werkers
Waar nodig werkt het team samen met huisartsen, kinderartsen, andere hartcentra en thuiszorgdiensten.