Cardiomyopathie is een zeldzame aandoening van de hartspier. Bij deze aandoening werkt de hartspier niet zoals het hoort. Het hart kan daardoor minder goed bloed rondpompen of moeilijker vullen met bloed. Sommige kinderen hebben weinig klachten, terwijl anderen ernstige hartproblemen ontwikkelen.
Er bestaan verschillende vormen van cardiomyopathie. De aandoening kan veroorzaakt worden door een erfelijke aanleg, een stofwisselingsziekte, een syndroom of een andere onderliggende aandoening, zoals een infectie. Soms wordt er geen duidelijke oorzaak gevonden.
Ga meteen naar
- Welke vormen bestaan er?
- Welke klachten veroorzaakt de aandoening?
- Welke gevolgen en complicaties zijn mogelijk?
- Waardoor ontstaat de aandoening?
- Hoe wordt de aandoening vastgesteld?
- Hoe wordt de ziekte behandeld?
- Welke zorgverleners en disciplines zijn betrokken?
Welke vormen bestaan er?
Er zijn verschillende soorten cardiomyopathie. De behandeling en opvolging hangen af van het type aandoening.
Hypertrofische cardiomyopathie
Bij deze vorm is de hartspier dikker dan normaal. Daardoor kan het hart moeilijker ontspannen en vullen met bloed.
Gedilateerde cardiomyopathie
Bij deze vorm is het hart vergroot en pompt het minder krachtig.
Aritmogene cardiomyopathie
Bij deze vorm ontstaan veranderingen in de hartspier die het risico op hartritmestoornissen verhogen.
Restrictieve cardiomyopathie
Bij deze vorm is de hartspier stijver dan normaal. Daardoor kan het hart zich moeilijk vullen met bloed.
Andere vormen
Sommige kinderen hebben een minder vaak voorkomende vorm van cardiomyopathie die niet duidelijk binnen één van de bovenstaande groepen past.
Welke klachten veroorzaakt de aandoening?
De klachten verschillen sterk van kind tot kind. Sommige kinderen hebben lange tijd geen klachten en wordt de aandoening tijdens een controle van het hart ontdekt.
Bij sommige kinderen wordt de aandoening tijdens een erfelijk familieonderzoek ontdekt. Zij vertonen vaak geen tekenen van de aandoening.
Bij baby's en jonge kinderen
Mogelijke klachten zijn:
- snel ademen
- zweten tijdens het drinken
- snel vermoeid zijn tijdens voeding
- slecht groeien of onvoldoende bijkomen in gewicht
- prikkelbaarheid
- bleek zien
Bij oudere kinderen en jongeren
Mogelijke klachten zijn:
- sneller moe zijn
- kortademigheid bij inspanning
- minder goed kunnen sporten
- hartkloppingen
- pijn op de borst
- duizeligheid
- flauwvallen
Wanneer moet je snel medische hulp zoeken?
Neem snel contact op met een arts bij:
- onverklaard flauwvallen
- ernstige hartritmestoornissen
- plots toenemende kortademigheid
- tekenen van hartfalen
- een plotse overlijden op jonge leeftijd in de familie
Welke gevolgen en complicaties zijn mogelijk?
Cardiomyopathie kan verschillende gevolgen hebben voor de gezondheid. Niet ieder kind krijgt daarmee te maken. Mogelijke complicaties zijn:
- hartfalen
- verhoogde druk in de bloedvaten van de longen
- hartritmestoornissen
- bloedklonters
- plotse hartstilstand
- nood aan een pacemaker of implanteerbare defibrillator
- nood aan een harttransplantatie in ernstige gevallen
De aandoening kan ook een invloed hebben op school, sportactiviteiten en het psychosociaal welzijn van kinderen en hun gezin.
Waardoor ontstaat de aandoening?
De oorzaak verschilt van kind tot kind. Mogelijke oorzaken zijn:
- een erfelijke aanleg
- stofwisselingsziekten
- spierziekten
- syndromen waarbij verschillende organen betrokken zijn
- ontstekingen van de hartspier
- bepaalde geneesmiddelen of schadelijke stoffen
Bij een deel van de kinderen wordt ondanks uitgebreid onderzoek geen duidelijke oorzaak gevonden.
Omdat erfelijkheid vaak een rol speelt, wordt ook bij familieleden regelmatig onderzoek voorgesteld.
Hoe wordt de aandoening vastgesteld?
Artsen denken aan cardiomyopathie als een kind klachten heeft die wijzen op een hartprobleem, als er afwijkingen worden gezien tijdens een onderzoek van het hart of als de aandoening voorkomt in de familie.
Gesprek en lichamelijk onderzoek
De arts bespreekt de klachten, de medische voorgeschiedenis en de familiegeschiedenis. Daarbij wordt bijzondere aandacht besteed aan hartziekten of plotse overlijdens in de familie.
Hartfilmpje
Een hartfilmpje (ECG) meet de elektrische activiteit van het hart en kan afwijkingen van het hartritme of de hartspier aantonen.
Echografie van het hart
Een echografie geeft beelden van het hart en toont hoe de hartspier werkt. Dit is één van de belangrijkste onderzoeken bij cardiomyopathie.
Bloedonderzoek
Met bloedonderzoek wordt nagegaan hoe het hart functioneert en of er aanwijzingen zijn voor een onderliggende oorzaak.
Bijkomende onderzoeken
Indien nodig kunnen ook andere onderzoeken gebeuren:
- een langdurige registratie van het hartritme
- een MRI-scan van het hart
- een inspanningstest
- erfelijkheidsonderzoek
- een hartkatheterisatie
De diagnose wordt gesteld op basis van een combinatie van klachten, onderzoeken, beeldvorming en genetische resultaten.
Hoe wordt de ziekte behandeld?
De behandeling hangt af van het type cardiomyopathie, de oorzaak en de ernst van de klachten.
Behandeling zonder operatie
Veel kinderen krijgen medicatie om:
- de werking van het hart te ondersteunen
- symptomen van hartfalen te verminderen
- hartritmestoornissen te behandelen
- het risico op bloedklonters te beperken
Daarnaast krijgen kinderen en hun ouders advies over:
- sport en lichaamsbeweging
- voeding
- medicatiegebruik
- herkennen van alarmsymptomen
Sommige kinderen krijgen bijkomende ondersteuning via kinesitherapie, revalidatie of psychologische begeleiding.
Behandeling met een ingreep of operatie
Als de aandoening ernstig is, kan een ingreep of operatie nodig zijn. Mogelijkheden zijn:
- plaatsing van een pacemaker
- plaatsing van een implanteerbare defibrillator
- tijdelijke mechanische ondersteuning van het hart
- een operatie aan het hart bij bepaalde vormen van cardiomyopathie
- een harttransplantatie
Welke behandeling het meest geschikt is, hangt af van de situatie van het kind.
Ondersteuning van het gezin
Een diagnose van cardiomyopathie heeft vaak een grote impact op het kind en het gezin. Daarom kan je begeleiding krijgen van psychologen, maatschappelijk werkers en andere zorgverleners.
Langdurige opvolging
Kinderen met cardiomyopathie hebben meestal langdurige opvolging nodig. Hoe vaak controles nodig zijn, hangt af van de ernst van de aandoening en het risico op complicaties. Tijdens de opvolging kunnen onder meer volgende onderzoeken gebeuren:
- ECG
- echografie van het hart
- bloedonderzoek
- langdurige registratie van het hartritme
- MRI-scan van het hart
- inspanningstest
Ook familieleden kunnen opgevolgd worden als er sprake is van een erfelijke vorm van cardiomyopathie.
Welke zorgverleners en disciplines zijn betrokken?
Kinderen met cardiomyopathie worden opgevolgd door een gespecialiseerd multidisciplinair team. Afhankelijk van de situatie kunnen volgende zorgverleners betrokken zijn:
- kindercardiologen
- kinderhartchirurgen
- verpleegkundigen gespecialiseerd in hartzorg
- klinisch genetici
- psychologen
- maatschappelijk werkers
- kinesitherapeuten
- diëtisten
- specialisten in revalidatie
- cardiologen gespecialiseerd in aangeboren hartafwijkingen tijdens de overgang naar de volwassenenzorg
We werken ook samen met huisartsen, kinderartsen, scholen, revalidatiecentra en thuiszorgdiensten.